एल साल्भाडोरले हिंस्रक अमेरिकी अपराधीहरूलाई राख्न र कुनै पनि राष्ट्रियताका निर्वासित व्यक्तिहरूलाई स्वीकार गर्न सहमति जनाएको छ भनी अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले सोमबार घोषणा गरे। यो एक अभूतपूर्व र कानुनी रूपमा विवादास्पद सम्झौता हो, जसले आलोचकहरू र मानवअधिकार समूहहरूलाई चिन्तित बनाएको छ।

रुबियोले उक्त सम्झौताबारे साल्भाडोरका राष्ट्रपति नायिब बुकेलेसँगको भेटपछि जानकारी गराएका हुन्। यो भ्रमण अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति ट्रम्प प्रशासनको आप्रवासन नीतिलाई क्षेत्रीय समर्थन सुनिश्चित गर्न गरिएको मध्य अमेरिकी मुलुकहरूको भ्रमणको हिस्सा थियो।

“हाम्रो देशप्रति असाधारण मित्रताको रूपमा … (एल साल्भाडोर) ले विश्वमा कतै पनि नभएको सबैभन्दा अभूतपूर्व र असाधारण आप्रवासन सम्झौतामा सहमति जनाएको छ,” रुबियोले सोमबार पत्रकारहरूलाई बताए।
उक्त देशले गैरकानुनी रूपमा अमेरिका प्रवेश गरेका साल्भाडोरीयन नागरिकहरूलाई फिर्ता लिन जारी राख्नेछ, उनले बताए। साथै, उनले भने, “अमेरिकामा रहेका कुनै पनि राष्ट्रियताका अपराधीहरू, चाहे तिनीहरू एमएस-१३ हुन् वा ट्रेन डे अरागुवा, तिनलाई देशनिकाला गर्न स्वीकार गर्नेछ र आफ्नो जेलहरूमा राख्नेछ,” उनले भने। यी समूहहरू एल साल्भाडोर र भेनेजुएलाका कुख्यात अन्तर्राष्ट्रिय आपराधिक गिरोहहरू हुन्।

त्यसैगरी, बुकेलेले “अमेरिकामा हिरासतमा रहेका खतरनाक अमेरिकी अपराधीहरूलाई, चाहे तिनीहरू अमेरिकी नागरिक हुन् वा कानुनी रूपमा बसोबास गरिरहेका विदेशी हुन्, आफ्ना जेलहरूमा राख्न प्रस्ताव गरेका छन्,” रुबियोले बताए।

तर, अमेरिकी सरकारले यो प्रस्ताव स्वीकार गर्ने वा नगर्ने स्पष्ट छैन, किनभने यस्तो कदमको कानुनी आधारलाई लिएर प्रश्न उठ्न सक्छ। अमेरिकी सरकारले आफ्नो नागरिकलाई अन्य देशमा निर्वासन गर्न खोजेमा ठूलो कानुनी चुनौतीको सामना गर्नुपर्नेछ।

“अमेरिकाले आफ्ना नागरिकहरूलाई निर्वासन गर्न पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको छ, चाहे तिनीहरू जेलमा रहेका हुन् वा होइनन्,” आप्रवासन कानुन र नागरिकता सिद्धान्तमा विशेषज्ञता राख्ने युसी बर्क्लीकी कानुन प्राध्यापक लेटी भोल्पले सीएनएनलाई इमेलमार्फत जानकारी दिइन्।
बुकेलेले पछि X मा रुबियोसँगको सम्झौता पुष्टि गर्दै भने, “हामी सजाय भोगिसकेका अपराधीहरू (अमेरिकी नागरिकहरू समेत) लाई मात्र हाम्रो मेगा-कारागार (CECOT) मा राख्न तयार छौं, त्यसको बदलामा शुल्क लिनेछौं।”

एल साल्भाडोरको आतंकवाद नियन्त्रण केन्द्र (CECOT) देशको सबैभन्दा ठूलो र नयाँ कारागार हो, जसमा अधिकतम ४०,००० कैदीहरू अटाउन सक्ने क्षमता छ।

“यो शुल्क अमेरिकी सरकारका लागि तुलनात्मक रूपमा कम हुनेछ, तर हामीलाई महत्त्वपूर्ण हुनेछ, जसले हाम्रो सम्पूर्ण जेल प्रणालीलाई आर्थिक रूपमा दिगो बनाउनेछ,” बुकेलेले थपे।

बुकेलेले २०२२ मा व्यापक रूपमा गिरोहविरुद्धको कारबाही सुरु गरेपछि एल साल्भाडोरमा हिंसात्मक अपराधमा ठूलो गिरावट आएको मानिन्छ। यस क्रममा ८१,००० भन्दा बढी व्यक्तिहरू पक्राउ परेका छन्। यद्यपि अपराध दर घटे पनि, कैदीहरूलाई दिइएको व्यवहारबारे मानवअधिकार संगठनहरूले आलोचना गर्दै एल साल्भाडोरका जेलहरू अमानवीय भएको बताएका छन्।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको यात्रा परामर्शमा पनि एल साल्भाडोरका जेलहरूबारे चेतावनी दिइएको छ, जहाँ कैदीहरूलाई कठोर जेल जीवन भोग्नुपर्ने बताइएको छ।

“भीडभाडका कारण कैदीहरूको स्वास्थ्य र जीवन जोखिममा पर्न सक्छ,” परामर्शमा भनिएको छ। “धेरै जेलहरूमा सरसफाइ, पिउने पानी, हावा आउने व्यवस्था, तापक्रम नियन्त्रण र उज्यालोपनको उचित प्रबन्ध छैन।”

ट्रम्प प्रशासनका अधिकारीहरू र उनका समर्थकहरूले भने यो निर्णयको स्वागत गरेका छन्। इलोन मस्कले X मा यो योजनालाई “उत्कृष्ट विचार” भन्दै समर्थन गरेका छन्। तर, मानवअधिकार संगठनहरूले सम्झौताप्रति विरोध जनाउँदै, यसले लोकतान्त्रिक प्रणाली कमजोर हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।