नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन) भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको निमन्त्रणामा दुईदिने औपचारिक भ्रमणका लागि आइतबार भारतको राजधानी नयाँदिल्ली पुगेका छन्। प्रधानमन्त्री बनेपछि उनको यो पहिलो औपचारिक भारत भ्रमण हो। नेपाल र भारतबीचको राजनीतिक, कूटनीतिक तथा आर्थिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने उद्देश्यले आयोजित यस भ्रमणलाई महत्त्वका साथ हेरिएको छ।
नेपाल वायुसेवा निगमको नियमित उडानबाट नयाँदिल्लीस्थित इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल पुगेका प्रधानमन्त्री शाहलाई भारतका वाणिज्य तथा उद्योग राज्यमन्त्री जितिन प्रसादले स्वागत गरेका थिए। भ्रमणको पहिलो दिन आइतबार भारतीय विदेशमन्त्री एस. जयशंकरसँग उनको भेटवार्ता सम्पन्न भएको छ। भेटमा द्विपक्षीय सम्बन्ध, आपसी सहयोग र आगामी उच्चस्तरीय वार्ताका विषयमा छलफल भएको बताइएको छ।
प्रधानमन्त्री शाह र भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीबीच सोमबार, नोभेम्बर २३ मा नयाँदिल्लीस्थित हैदराबाद हाउसमा औपचारिक वार्ता हुने कार्यक्रम छ। सुरुमा दुई प्रधानमन्त्रीबीच एक्लाएक्लै भेटवार्ता हुनेछ भने त्यसपछि दुवै देशका प्रतिनिधिमण्डलबीच विस्तृत छलफल हुनेछ। वार्तामा व्यापार, पारवहन, ऊर्जा, जलस्रोत, पूर्वाधार विकास, लगानी, पर्यटन, शिक्षा, प्रविधि तथा सीमा क्षेत्रमा रहेका समस्यालगायतका विषयले प्राथमिकता पाउने अपेक्षा गरिएको छ।
यस भ्रमणको विशेष चासोको विषय आर्थिक सहयोग पनि हो। नेपालले विकास निर्माण, पूर्वाधार विस्तार तथा प्राकृतिक विपत्तिबाट क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माणका लागि भारतसँग करिब दुई अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको आर्थिक सहयोग प्रस्ताव गरेको समाचार सार्वजनिक भएको छ। प्रस्तावमा एक अर्ब डलर अनुदान र बाँकी सहुलियतपूर्ण ऋणको विषय उल्लेख भए पनि यसबारे अन्तिम सहमति भइसकेको छैन।
त्यसैगरी पोखरा र भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको प्रभावकारी सञ्चालनका लागि भारतबाट थप हवाई प्रवेश मार्ग प्राप्त गर्ने, सीमापार रेलमार्ग विस्तार गर्ने, पेट्रोलियम पाइपलाइन निर्माण अघि बढाउने तथा जलविद्युत् व्यापारलाई थप विस्तार गर्ने विषयमा समेत छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ। सन् १९५० को नेपाल भारत शान्ति तथा मैत्री सन्धिको पुनरावलोकन र लामो समयदेखि समाधान हुन नसकेका द्विपक्षीय विषय पनि चर्चामा छन्।
प्रधानमन्त्री शाहले सोमबार महात्मा गान्धीको समाधिस्थल राजघाटमा श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्ने, मोदीसँग द्विपक्षीय वार्ता गर्ने तथा भारतीय राष्ट्रपति द्रौपदी मुर्मुसँग शिष्टाचार भेट गर्ने कार्यक्रम छ। वार्तापछि केही समझदारीपत्र आदानप्रदान र संयुक्त पत्रकार सम्मेलनको तयारी रहेको जनाइएको छ। प्रधानमन्त्री शाह सोमबार नै स्वदेश फर्किने कार्यक्रम छ।
नेपाल र भारतबीच ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, धार्मिक तथा आर्थिक सम्बन्ध रहे पनि सीमा विवाद, व्यापार असन्तुलन, हवाई मार्ग र विभिन्न सम्झौताको कार्यान्वयनजस्ता विषयमा मतभिन्नता कायम छन्। यस्तो अवस्थामा प्रधानमन्त्री शाहको भारत भ्रमणले आपसी विश्वास वृद्धि गर्दै आर्थिक विकास र व्यावहारिक सहकार्यलाई नयाँ गति दिने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि भ्रमणको वास्तविक उपलब्धि सोमबार हुने उच्चस्तरीय वार्ता, हस्ताक्षर गरिने सम्झौता र त्यसको कार्यान्वयनमा निर्भर रहनेछ।

प्रतिक्रिया