बेलायतका पूर्वराजकुमार एन्ड्र्यु माउन्टब्याटन विन्डसरका निवासमा प्रहरीले गरेको खानतलासीका लागि जारी गरिएको अनुमति कानुनसम्मत नभएको बेलायतको उच्च अदालतले ठहर गरेको छ। अमेरिकी यौन अपराधी जेफ्री एप्स्टिनसँग सम्बन्धित विवादमा अनुसन्धानको सामना गरिरहेका एन्ड्र्युका लागि यो निर्णय कानुनी रूपमा महत्वपूर्ण उपलब्धि भए पनि उनीमाथिको आपराधिक अनुसन्धान भने रोकिएको छैन।
बिहीबार, अक्टोबर ८ मा लन्डनस्थित उच्च अदालतमा भएको सुनुवाइका क्रममा थेम्स भ्याली प्रहरीले गत फेब्रुअरीमा एन्ड्र्युका निवासमा छापा मार्न प्रयोग गरिएको कानुनी अनुमति त्रुटिपूर्ण रहेको स्वीकार गरेको हो। न्यायाधीश निकोलस हिलियार्डले प्रहरी र एन्ड्र्यु दुवै पक्ष ती अनुमति गैरकानुनी रूपमा जारी भएको निष्कर्षमा सहमत भएको जानकारी दिए।
६६ वर्षीय एन्ड्र्युलाई गत फेब्रुअरी १९ मा सार्वजनिक पदको दुरुपयोग गरेको आशंकामा प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो। उनीमाथि बेलायतको व्यापार प्रतिनिधिका रूपमा कार्यरत रहँदा गोप्य सरकारी तथा व्यापारिक सूचनाहरू अमेरिकी यौन अपराधी जेफ्री एप्स्टिनलाई उपलब्ध गराएको आशंकामा अनुसन्धान भइरहेको छ। अमेरिकी न्याय विभागले सार्वजनिक गरेका दस्तावेजहरूबाट यस्तो आशंका उत्पन्न भएको हो।
प्रहरीले पक्राउका क्रममा उनका निवासमा खानतलासी गर्दै विभिन्न कागजात तथा विद्युतीय उपकरणहरू नियन्त्रणमा लिएको थियो। तर ती सामग्री बरामद गर्न जारी गरिएको अनुमति सन् १९८४ को प्रहरी तथा आपराधिक प्रमाणसम्बन्धी कानुनको गलत प्रावधान प्रयोग गरेर जारी गरिएको देखिएको छ।
अदालतले विशेष कानुनी संरक्षण प्राप्त कागजात तथा संवेदनशील सामग्रीको खानतलासी गर्दा थप कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने व्यवस्था पालना नभएको विषयलाई गम्भीर मानेको छ। त्यसैका आधारमा सम्बन्धित अनुमति रद्द गरिएको हो। यद्यपि बरामद सामग्री तत्काल फिर्ता गर्नुपर्ने निर्णय भएको छैन।
न्यायाधीश हिलियार्डले खानतलासीको अनुमति गैरकानुनी ठहर हुनुको अर्थ सम्पूर्ण आपराधिक अनुसन्धान गैरकानुनी हुनु वा अनुसन्धान स्वतः समाप्त हुनु नभएको स्पष्ट पारेका छन्। प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएका सामग्री अनुसन्धानका लागि प्रयोग गर्न मिल्ने वा नमिल्ने भन्ने विषयमा सन् २०२७ मा थप सुनुवाइ हुने अपेक्षा गरिएको छ।
थेम्स भ्याली प्रहरीले कानुनी प्रक्रियामा भएको त्रुटि स्वीकार गरे पनि सार्वजनिक पदको दुरुपयोगसम्बन्धी अनुसन्धान निष्पक्ष र प्रभावकारी रूपमा जारी राख्ने जनाएको छ। प्रहरीले बरामद प्रमाणहरूको महत्व र तिनलाई कानुनी रूपमा सुरक्षित राख्न सकिने आधार अदालतसमक्ष प्रस्तुत गर्नुपर्नेछ।
बेलायतका राजा चार्ल्स तृतीयका भाइ एन्ड्र्यु यसअघि पनि एप्स्टिनसँगको सम्बन्धका कारण विवादमा पर्दै आएका थिए। उनी सन् २०१९ मा शाही सार्वजनिक जिम्मेवारीबाट पछि हटेका थिए। उनले आफूमाथि लागेका आरोपहरू निरन्तर अस्वीकार गर्दै आएका छन्। हालसम्म यस अनुसन्धानमा उनीविरुद्ध औपचारिक आपराधिक अभियोग दायर गरिएको छैन।
यस घटनाले बेलायतमा शक्तिशाली व्यक्तिहरूमाथिको अनुसन्धान, प्रहरीको अधिकार, नागरिकको कानुनी संरक्षण र न्यायिक प्रक्रियाको पारदर्शिताबारे नयाँ बहस सिर्जना गरेको छ। अदालतको पछिल्लो निर्णयले अपराध अनुसन्धानमा कानुनी प्रक्रिया पालना गर्नु अनिवार्य रहेको सन्देश दिएको छ भने एन्ड्र्युको कानुनी भविष्य अझै अनिश्चित रहेको छ।