काठमाडौं । नेपालका विभिन्न भूभागमा असोज ८ गते बिहीबारदेखि ११ गते आइतबारसम्म सामान्य भारीदेखि अति भारी वर्षा हुने सम्भावना देखिएको छ। वर्षासँगै बाढी, पहिरो, डुबान, गेग्रान बहाव तथा नदी–खोलाको जलसतह अचानक बढ्न सक्ने भएकाले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरिएको छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागले पनि सेप्टेम्बर २४ अर्थात् असोज ८ गते देशका विभिन्न स्थानमा वर्षाको जोखिम रहेको जनाउँदै मौसम तथा बाढीसम्बन्धी सूचना नियमित रूपमा अद्यावधिक गरिरहेको छ। विभागको चेतावनी प्रणालीमा Warning अर्थात् तत्काल कदम चाल्नुपर्ने अवस्था, Watch अर्थात् तयारी अवस्थामा रहनुपर्ने र Advisory अर्थात् सचेत रहनुपर्ने अवस्था छुट्टाछुट्टै देखाइन्छ। मौसम तथा बाढीको आपत्कालीन जानकारीका लागि विभागले टोल फ्री नम्बर ११५५ उपलब्ध गराएको छ।

हाल उपलब्ध मौसम प्रक्षेपणअनुसार असोज ८ गते बिहीबार सुदूरपश्चिमका डडेल्धुरा, बैतडी, दार्चुला, बझाङ, बाजुरा, डोटी, अछाम, कञ्चनपुर र कैलालीमा विशेष सतर्कता आवश्यक देखिएको छ। सुर्खेत, बाँके, बर्दिया, दाङ, प्युठान, रोल्पा, रुकुम, सल्यान, अर्घाखाँची, गुल्मी, पाल्पा, कपिलवस्तु, रुपन्देही, नवलपरासी, चितवन, तनहुँ, स्याङ्जा, कास्की, पर्वत, बागलुङ, म्याग्दी, लमजुङ, गोरखा, धादिङ, नुवाकोट, रसुवा, काठमाडौं उपत्यका, काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली, मकवानपुरसहित मधेश र पूर्वी नेपालका धेरै जिल्लामा पनि मध्यम जोखिम रहेको उल्लेख छ।

असोज ९ गते शुक्रबार वर्षाको जोखिम अझ पूर्वतर्फ सर्ने र केही क्षेत्रमा तीव्र हुने पूर्वानुमान छ। सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, ओखलढुंगा, सोलुखुम्बु, खोटाङ, भोजपुर, धनकुटा, तेह्रथुम, पाँचथर, इलाम, झापा, मोरङ, सुनसरी, संखुवासभा र ताप्लेजुङलाई उच्च जोखिमको क्षेत्रमा राखिएको छ। सुदूरपश्चिम, कर्णाली, लुम्बिनी, गण्डकी र बागमतीका धेरै जिल्लामा पनि तयारी अवस्थामा रहनुपर्ने बताइएको छ।

असोज १० गते शनिबार हिमाली तथा पहाडी जिल्लामा जोखिम थप बढ्न सक्ने देखिएको छ। मुस्ताङ, मनाङ, गोरखा, रसुवा, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, सोलुखुम्बु, संखुवासभा, ताप्लेजुङ, ओखलढुंगा, खोटाङ र भोजपुरलाई उच्च जोखिमयुक्त क्षेत्रका रूपमा उल्लेख गरिएको छ। कञ्चनपुर, कैलाली, सुर्खेत, बाँके, दाङ, पाल्पा, रुपन्देही, कास्की, तनहुँ र चितवनलगायत पश्चिम तथा मध्य नेपालका धेरै जिल्ला मध्यम जोखिममा रहने अनुमान छ। झापा, इलाम, मोरङ, सुनसरी र उदयपुरमा तुलनात्मक रूपमा जोखिम कम रहने बताइएको छ।

असोज ११ गते आइतबार वर्षाको उच्च जोखिम पश्चिम तथा मध्य हिमाली क्षेत्रमा केन्द्रित हुन सक्ने प्रक्षेपण छ। हुम्ला, मुगु, डोल्पा, जुम्ला, कालिकोट, बझाङ, बाजुरा, गोरखा र रसुवामा उच्च जोखिम रहन सक्ने बताइएको छ। कञ्चनपुरदेखि काठमाडौं, चितवन र मकवानपुरसम्मका धेरै जिल्लामा मध्यम जोखिम रहने अनुमान छ। पूर्वी नेपालका झापा, मोरङ, सुनसरी, इलाम, पाँचथर, तेह्रथुम, धनकुटा, भोजपुर, खोटाङ, ओखलढुंगा, उदयपुर, सप्तरी र सिराहामा भने जोखिम तुलनात्मक रूपमा कम हुने देखाइएको छ।

मौसम चेतावनीमा सामान्यतः रातो संकेतले उच्च जोखिम र तत्काल सुरक्षित स्थानतर्फ जानुपर्ने अवस्था, सुन्तला संकेतले सतर्क भई पूर्वतयारी गर्नुपर्ने, पहेंलो संकेतले मौसम अपडेटमा निरन्तर ध्यान दिनुपर्ने र हरियो संकेतले तत्काल उल्लेखनीय खतरा नरहेको अवस्था जनाउँछ।

भारी तथा अति भारी वर्षाका क्रममा पहाडी क्षेत्रमा पहिरो, सडक अवरोध र ढुंगा खस्ने, तराई तथा उपत्यकाका होचा स्थानमा डुबान तथा नदी आसपासमा आकस्मिक बाढीको जोखिम हुन सक्छ। स्याङ्जा प्रशासनले समेत भारीदेखि अति भारी वर्षाको सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै सर्वसाधारणलाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ।

सुदूरपश्चिममा पनि सम्भावित भारीदेखि अति भारी वर्षालाई ध्यानमा राखेर जोखिम क्षेत्रका बासिन्दालाई सचेत गराउने तथा आवश्यक परे सुरक्षित स्थानमा सार्ने तयारी सुरु गरिएको छ।

मकवानपुरमा वर्षा र पहिरोको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै केही महत्वपूर्ण हेटौंडा–काठमाडौं सडकखण्डमा रातिको सवारी आवागमनसमेत नियन्त्रण गर्ने निर्णय गरिएको समाचार सार्वजनिक भएको छ।

विशेषगरी नदी–खोला किनार, पहिरो गइरहने क्षेत्र, कमजोर भूभाग, खोल्साखोल्सी तथा डुबान भइरहने बस्तीका नागरिकलाई अनावश्यक यात्रा नगर्न, रातिको समयमा जोखिमयुक्त सडक प्रयोग नगर्न, नदीको जलसतह बढेको अवस्थामा खोला तर्ने प्रयास नगर्न तथा स्थानीय प्रशासन, जल तथा मौसम विज्ञान विभाग र विपद् व्यवस्थापन निकायबाट जारी हुने आधिकारिक सूचनालाई नियमित रूपमा पछ्याउन आग्रह गरिएको छ।

मौसम परिस्थिति छोटो समयमै परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले सामाजिक सञ्जालमा प्रसारित नक्सा वा जिल्ला वर्गीकरणलाई मात्र आधार नबनाई जल तथा मौसम विज्ञान विभागको पछिल्लो आधिकारिक चेतावनी र बाढी पूर्वसूचना समेत हेरेर आवश्यक निर्णय लिनु उचित हुनेछ। विभागले देशभरका मौसम तथा जलसतह अवस्थाको निरन्तर अनुगमन गरिरहेको जनाएको छ।

स्रोत : जल तथा मौसम विज्ञान विभाग तथा उपलब्ध मौसम पूर्वानुमान/चेतावनी विवरण।