अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव थप गहिरिँदै गएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अस्थायी युद्धविराम सम्झौता समाप्त भएको घोषणा गरेपछि अमेरिकी सेनाले लगातार सातौँ रात पनि इरानका विभिन्न सैन्य संरचनामाथि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। यससँगै विश्व ऊर्जा आपूर्ति र मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्थाप्रति अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ता झन् बढेको छ।

अमेरिकी सेनाको मध्यपूर्व कमाण्ड (CENTCOM) ले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार यसपटकको आक्रमणमा इरानका सैन्य निगरानी केन्द्र, सैन्य रसद पूर्वाधार, भूमिगत हतियार भण्डारण स्थल तथा समुद्री सैन्य क्षमता लक्षित गरिएको थियो। अमेरिकी लडाकु विमान, ड्रोन र युद्धपोत प्रयोग गरी स्थानीय समयअनुसार राति करिब ९:३० बजे आक्रमण सम्पन्न गरिएको सेनाले जनाएको छ।

हर्मुज जलडमरूमध्यमा तेल ट्यांकर विस्फोटको दाबी, अमेरिकाको खण्डन

इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड (IRGC) ले हर्मुज जलडमरूमध्यको दक्षिणी भागमा बारुद बिछ्याइएको मार्ग हुँदै गुज्रिरहेका दुई तेल ट्यांकर विस्फोट भएर आगलागी भएको दाबी गरेको छ। तर अमेरिकी सेनाले उक्त दाबीलाई तत्काल अस्वीकार गर्दै “आईआरजीसीका अधिकांश दाबीझैँ यो पनि झुटो हो” भन्ने प्रतिक्रिया दिएको छ।

विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (LNG) यही हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै ओसारपसार हुने भएकाले पछिल्ला सैन्य घटनाक्रमका कारण अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा जहाजको आवागमन उल्लेख्य रूपमा घटेको बताइएको छ।

इरानका विभिन्न क्षेत्रमा विस्फोट

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार याज्द शहर, किस्म (Qeshm) टापु तथा हर्मुज जलडमरूमध्य नजिकको बन्दर अब्बास बन्दरगाह क्षेत्रमा शक्तिशाली विस्फोट सुनिएको छ। अमेरिकी आक्रमणपछि ती क्षेत्रमा व्यापक क्षतिको आशंका गरिएको भए पनि पूर्ण विवरण सार्वजनिक भएको छैन।

जोर्डनले १० इरानी क्षेप्यास्त्र खसाल्यो

जोर्डनको सेनाले आफ्नो हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरेका इरानबाट प्रहार गरिएका १० वटा क्षेप्यास्त्र सफलतापूर्वक अवरोध गरी नष्ट गरिएको जनाएको छ। ती आक्रमणबाट कुनै मानवीय क्षति वा भौतिक नोक्सानी नभएको जोर्डनले स्पष्ट पारेको छ।

यसअघि इरानले कुवेत, बहराइन, जोर्डन र पहिलो पटक सिरियास्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको थियो। तर अमेरिकाले ती दाबीहरूलाई अस्वीकार गर्दै आफ्ना सैन्य संरचनामा उल्लेखनीय क्षति नभएको जनाएको छ।

कुवेत र जोर्डनमा असर

कुवेती अधिकारीहरूका अनुसार इरानी ड्रोन आक्रमणबाट केही सैनिक घाइते भएका छन् भने एक विद्युत् केन्द्र तथा समुद्री पानी प्रशोधन (डिसेलिनेसन) केन्द्रमा पनि क्षति पुगेको छ।

उता अमेरिकी सञ्चारमाध्यम CBS News ले आफ्ना स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै गत साताभरि जोर्डनस्थित दुई अमेरिकी सैन्य अड्डामा भएका इरानी आक्रमणमा केही अमेरिकी सैनिक घाइते भएको जनाएको छ।

इरानमा सात जनाको मृत्यु

इरानले अमेरिकी आक्रमणका क्रममा पुल, रेल स्टेशन र विमानस्थलजस्ता नागरिक पूर्वाधारसमेत निशाना बनाइएको आरोप लगाएको छ। तर ह्वाइट हाउसले भने अमेरिकी आक्रमण सैन्य लक्ष्यमा मात्र केन्द्रित रहेको दाबी गरेको छ।

इरानको होर्मोजगान प्रान्तका अधिकारीहरूका अनुसार पछिल्लो अमेरिकी आक्रमणमा कम्तीमा सात जनाको मृत्यु भएको छ। बीबीसी भेरिफाइले सार्वजनिक गरेका तस्बिरहरूमा गरिभे (Gariveh) पुलमा ठूलो क्षति पुगेको देखिएको छ। रातिको भिडियोमा आगोको ठूलो लप्का देखिएको थियो भने बिहान खिचिएका तस्वीरमा पुलको एक भाग पूर्ण रूपमा भत्किएको पुष्टि भएको छ।

युद्धविरामको सम्भावना झन् टाढिँदै

शान्ति वार्ता असफल भएपछि अमेरिका र इरानबीच लगातार सात दिनदेखि हवाई तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण जारी छ। हर्मुज जलडमरूमध्यको सुरक्षा, तेल आपूर्ति र क्षेत्रीय स्थायित्वलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय चिन्तित बनेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यदि यही अवस्था केही दिन अझै जारी रह्यो भने विश्व ऊर्जा बजार, समुद्री व्यापार र मध्यपूर्वको समग्र सुरक्षा अवस्था थप जटिल बन्न सक्नेछ। स्थायी युद्धविरामका लागि कूटनीतिक प्रयास जारी रहे पनि हालसम्म कुनै ठोस प्रगति हुन सकेको छैन।