मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीचको सैन्य तनाव पुनः तीव्र बन्दै गएको छ। अमेरिकी सेनाले लगातार दोस्रो दिन इरानसँग सम्बन्धित दर्जनौं सैन्य तथा रणनीतिक संरचनामाथि व्यापक हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। अमेरिकी रक्षा अधिकारीहरूका अनुसार पछिल्लो कारबाहीमा इरानभित्र रहेका करिब ९० वटा लक्ष्यलाई निशाना बनाइएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले केही घण्टाअघि मात्र इरानलाई “कडा प्रहार गरिने” चेतावनी दिएका थिए। त्यसलगत्तै अमेरिकी सेनाले खाडी क्षेत्र तथा इरानको दक्षिणी भागमा रहेका विभिन्न सैन्य पूर्वाधारमाथि आक्रमण गरेको जनाइएको छ।

यस घटनापछि खाडी क्षेत्रका विभिन्न मुलुकमा सुरक्षा अवस्था एकाएक तनावपूर्ण बनेको छ। बहराइनको राजधानी मनामामा विस्फोटका आवाज सुनिएको, कुवेतले आफ्नो हवाई क्षेत्रमा प्रवेश गरेका मिसाइल तथा ड्रोनहरू अवरोध गरी खसालेको तथा कतारले सम्भावित सुरक्षा जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै उच्च सतर्कता जारी गरेको त्यहाँका सरकारी स्रोतहरूले बताएका छन्।

इरानका वरिष्ठ नेता तथा अमेरिकासँगको वार्ता टोलीका प्रमुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले अमेरिकी कदमको कडा आलोचना गर्दै “धम्की, दबाब र सम्झौता उल्लंघनको मूल्य अब नतिरी उम्किन सकिँदैन भन्ने कुरा अमेरिकाले अझै बुझ्न सकेको छैन” भन्ने प्रतिक्रिया दिएका छन्।

इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले देशको दक्षिणी तटीय क्षेत्रमा लगातार विस्फोट भएको तथा फारसी खाडीस्थित इरानको नियन्त्रणमा रहेका केही टापुहरूमा पनि आक्रमण भएको दाबी गरेका छन्। ती क्षेत्रमा सैन्य गतिविधि तीव्र पारिएको जनाइएको छ।

अमेरिकी सेनाको **सेन्ट्रल कमाण्ड (CENTCOM)**का अनुसार मंगलबार भएको पहिलो चरणको कारबाही होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै गुज्रिरहेका तीनवटा व्यावसायिक जहाजमाथि भएको आक्रमणको जवाफस्वरूप गरिएको थियो। अमेरिकाले ती आक्रमणका लागि इरान समर्थित शक्तिहरूलाई जिम्मेवार ठहर गरेको छ।

यता इरानले भने अमेरिकी कारबाहीको प्रतिशोधस्वरूप बुधबार बिहानै बहराइन र कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूलाई लक्षित गर्दै मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेको जनाएको छ। यद्यपि ती आक्रमणबाट भएको क्षति र सम्भावित मानव हताहतीबारे दुवै पक्षले विस्तृत विवरण सार्वजनिक गरेका छैनन्।

लगातार बढ्दो सैन्य गतिविधिका कारण फारसी खाडी क्षेत्र पुनः युद्धको जोखिमतर्फ उन्मुख भएको विश्लेषण गरिएको छ। विश्व ऊर्जा आपूर्ति, अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गको सुरक्षा तथा क्षेत्रीय स्थायित्वमा यसको प्रत्यक्ष असर पर्ने सम्भावनाप्रति अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले गहिरो चिन्ता व्यक्त गरिरहेको छ।

अमेरिका र इरानबीचको सैन्य टकराव फेरि चर्किएको छ। दुवै देशले एकअर्काविरुद्ध नयाँ चरणको आक्रमण सुरु गरेपछि मध्यपूर्वको सुरक्षा अवस्था थप जटिल बनेको छ भने विश्व ऊर्जा बजारमा पनि तनाव बढेको छ।

अमेरिकी सेनाको सेन्ट्रल कमाण्ड (CENTCOM) ले इरानभर करिब ९० वटा सैन्य तथा रणनीतिक लक्ष्यमा हवाई आक्रमण गरिएको जनाएको छ। ती आक्रमणहरू इरानको हवाई प्रतिरक्षा प्रणाली, तटीय निगरानी केन्द्र, मिसाइल तथा ड्रोन भण्डारणस्थल, नौसैनिक पूर्वाधार र सैन्य रसद व्यवस्थापन केन्द्रहरूलाई लक्षित गरिएको अमेरिकी दाबी छ। वासिङ्टनका अनुसार यो कारबाहीको उद्देश्य होर्मुज जलडमरूमध्यमा अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षामाथि हुने जोखिम कम गर्नु रहेको छ।

यसको केही घण्टामै इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) ले बहराइन र कुवेतस्थित अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण गरेको पुष्टि गरेको छ। आईआरजीसीले यसलाई “अमेरिकाले सम्झौता उल्लंघन गरेपछि गरिएको पहिलो दण्डात्मक जवाफ” भन्दै यदि अमेरिकी आक्रमण जारी रहे क्षेत्रका अन्य अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू पनि निशानामा पर्ने चेतावनी दिएको छ।

इरानले अमेरिकी आक्रमणमा आफ्नो दक्षिणी तटीय क्षेत्र तथा फारसी खाडीका केही रणनीतिक स्थानहरू प्रभावित भएको जनाएको छ। विशेषगरी चाबहार बन्दरगाह क्षेत्र, नौसैनिक पूर्वाधार तथा अन्य सैन्य संरचनामा विस्फोट भएको इरानी सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भने इरानसँगको संघर्षलाई “पूर्ण युद्ध नभई इरानको आणविक क्षमता समाप्त गर्ने अभियान”को संज्ञा दिएका छन्। उनले इरानले सम्झौता गर्न चाहेको दाबी गर्दै, “इरानले हामीलाई हरेक पटक आक्रमण गरेमा हामी त्यसको २० गुणा कडा जवाफ दिनेछौं,” भन्ने चेतावनी पनि दिएका छन्। साथै इरानले वार्ता गर्न चाहेको संकेत दिएको दाबी गर्दै त्यसको विश्वसनीयतामाथि भने प्रश्न उठाएका छन्।

यता इरानका संसद् सभामुख तथा अमेरिकासँगको वार्ता टोलीका प्रमुख मोहम्मद बाघेर गालिबाफले अमेरिकाको कदमको कडा आलोचना गर्दै “धम्की, दबाब र वाचा उल्लंघन अब निःशुल्क हुने युग समाप्त भएको” प्रतिक्रिया दिएका छन्। इरानले आफ्नो सार्वभौमसत्तामाथि हुने कुनै पनि आक्रमणको कडा प्रतिकार गरिने स्पष्ट पारेको छ।

सैन्य तनाव चुलिँदै जाँदा खाडी क्षेत्रका मुलुकहरू पनि उच्च सतर्कतामा पुगेका छन्। बहराइनमा हवाई आक्रमणको साइरन बजाइएको, कुवेतले मिसाइल तथा ड्रोन अवरोध गरेको तथा कतारले सुरक्षा सतर्कता जारी गरेको छ।

यसैबीच युद्धको प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत देखिन थालेको छ। ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य बढेर करिब ७९ अमेरिकी डलर प्रति ब्यारेल नजिक पुगेको छ भने होर्मुज जलडमरूमध्यमा पुनः अस्थिरता बढेपछि विश्व ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित हुने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। विश्लेषकहरूले अमेरिका–इरानबीचको दीर्घकालीन कूटनीतिक सहमतिको सम्भावना अहिले झन् कमजोर बन्दै गएको बताएका छन्।