काठमाडौं । नेपाली लोकसंगीत, दोहोरी, भजन, तीजगीत, देउसी–भैलो तथा सांस्कृतिक संगीतका क्षेत्रमा लामो समयदेखि सक्रिय वरिष्ठ गायक, संगीतकार, गीतकार, कवि, लेखक, पत्रकार तथा चलचित्र कलाकार राम प्रसाद खनाल को नयाँ शिवभजन ‘प्रभुकै छ भर, तिमी बाहेक को छ र ?’ सार्वजनिक भएको छ। भगवान शिवको विशेष दिन सोमबारको अवसर पारेर सार्वजनिक गरिएको उक्त भजनले भक्तिभाव, आध्यात्मिक चेतना, ईश्वरप्रतिको अटुट विश्वास र पशुपतिनाथप्रतिको समर्पणलाई संगीतमार्फत प्रस्तुत गरेको छ।

नेपाली संगीत क्षेत्रमा तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि निरन्तर सक्रिय रहेका रामप्रसाद खनाल नेपाली लोक तथा दोहोरी संगीतका स्थापित र सम्मानित नाममध्ये एक मानिन्छन्। नेपालमा जन्मिएर हुर्किएका खनाल हाल अमेरिकामा बसोबास गर्दै आए पनि आफ्नो मातृभूमि, भाषा, कला, संस्कृति र संगीतसँगको सम्बन्धलाई निरन्तर जीवन्त राख्दै आएका छन्। उनी हरेक वर्ष नेपाल आएर नयाँ गीत–संगीत, भजन, तीजगीत तथा सांस्कृतिक सिर्जनामा सक्रिय सहभागिता जनाउँदै आएका छन्।

संगीत क्षेत्रमा खनालको योगदान उल्लेखनीय मानिन्छ। उनले हालसम्म सयौँ नेपाली लोकगीत, दोहोरी गीत, भजन, तीजगीत, देउसी–भैलो, राष्ट्रिय, सांस्कृतिक तथा सामाजिक चेतनामूलक गीतमा स्वर दिइसकेका छन्। उनका गीतहरू नेपालभित्र मात्र होइन, विश्वका विभिन्न देशमा रहेका नेपाली समुदायबीच पनि लोकप्रिय छन्। नेपाली मौलिकता, गाउँघरको जीवन, समाजका यथार्थ, देशप्रेम, संस्कृति, धर्म, परम्परा र मानवीय सम्बन्धलाई गीतमार्फत प्रस्तुत गर्ने कलाकारका रूपमा उनले छुट्टै पहिचान बनाएका छन्।

नेपाली संगीत क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पुर्‍याएका खनाललाई धेरै संगीतकर्मीहरूले नेपालका अग्रणी तथा प्रतिष्ठित श्रेणीका लोकगायकका रूपमा लिने गरेका छन्। लोकसंगीतको संरक्षण, प्रवर्द्धन र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपाली संगीतको प्रचार–प्रसारमा उनको भूमिका महत्वपूर्ण मानिन्छ।

नयाँ सार्वजनिक भएको शिवभजन ‘प्रभुकै छ भर, तिमी बाहेक को छ र ?’ मा मानव जीवनका संघर्ष, पीडा, आशा, निराशा र अन्ततः ईश्वरप्रतिको भरोसालाई भावपूर्ण ढंगले प्रस्तुत गरिएको छ। जीवनका कठिन क्षणमा मानिसले परमात्माको शरण खोज्ने स्वाभाविक भावलाई भजनले आत्मीय रूपमा व्यक्त गरेको छ। गीतको शीर्षकले नै भगवानप्रतिको पूर्ण समर्पण र विश्वासलाई झल्काउँछ।

नेपाल धार्मिक, सांस्कृतिक तथा आध्यात्मिक परम्पराले सम्पन्न देश हो। विशेषगरी पशुपतिनाथ मन्दिर सम्पूर्ण हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको केन्द्रका रूपमा परिचित छ। भगवान शिवको आराधना, पूजा, भक्ति र ध्यानसँग जोडिएको नेपाली समाजको परम्परालाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने उद्देश्यले पनि यस्तो भजनको महत्व बढ्दै गएको धार्मिक तथा सांस्कृतिक क्षेत्रका जानकारहरू बताउँछन्।

रामप्रसाद खनाल संगीतकर्मी मात्र होइनन्, साहित्य र पत्रकारिता क्षेत्रका पनि परिचित व्यक्तित्व हुन्। उनले हालसम्म १८ वटा पुस्तक प्रकाशित गरिसकेका छन्। कविता, गीत, संस्मरण, लेख तथा विविध साहित्यिक विधामा उनको कलम सक्रिय रहँदै आएको छ। हजारौँ कविता, लेख तथा सयौँ गीत सिर्जना गरिसकेका खनालले नेपाली भाषा, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षण तथा प्रवर्द्धनमा महत्वपूर्ण योगदान दिँदै आएका छन्।

पत्रकारिता क्षेत्रमा पनि उनको लामो अनुभव छ। उनी अमेरिकामा रहेर नेपाली भाषा, कला, संस्कृति र सञ्चार क्षेत्रलाई जोड्ने विभिन्न गतिविधिमा सक्रिय छन्। हाल उनी इन्टरनेशनल आर्टिस्ट्स फोरम अमेरिका का अध्यक्ष तथा फेडेरेशन अफ इन्टरनेशनल जर्नालिस्ट्स अमेरिका का अध्यक्षको जिम्मेवारीमा रहेका छन्। कला, साहित्य, पत्रकारिता र सामाजिक सेवाका विविध क्षेत्रमा उनको सक्रियता निरन्तर जारी छ।

भजन सार्वजनिक गर्दै खनालले भक्तजन तथा संगीतप्रेमीहरूलाई भजन हेर्न, सुन्न, प्रतिक्रिया दिन र सामाजिक सञ्जालमार्फत साझा गर्न आग्रह गरेका छन्। उनका अनुसार धार्मिक तथा सांस्कृतिक चेतनालाई सुदृढ बनाउने यस्ता सिर्जनाको प्रचार–प्रसारमा प्रत्येक व्यक्तिको सहयोग महत्वपूर्ण हुन्छ। उनले भजनप्रति दर्शक तथा श्रोताले दिने प्रतिक्रिया नै कलाकारका लागि सबैभन्दा ठूलो प्रेरणा हुने बताएका छन्।

उनले संसारभर रहेका नेपाली समुदायलाई आफ्नो धर्म, संस्कृति र परम्परासँग जोडिराख्न पनि यस्ता भक्ति सिर्जनाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। प्रवासमा रहेका नेपालीहरूका लागि यस्ता भजन केवल संगीत मात्र नभई आफ्नो पहिचान, संस्कार र आस्थासँग जोडिने माध्यमसमेत बन्ने गरेका छन्।

आध्यात्मिक चेतना, सांस्कृतिक संरक्षण र भक्तिभावलाई केन्द्रमा राखेर सार्वजनिक गरिएको ‘प्रभुकै छ भर, तिमी बाहेक को छ र ?’ भजनले नेपाली समाजमा सकारात्मक सोच, नैतिक मूल्य, धार्मिक सहिष्णुता र मानवीय सद्भावको सन्देश फैलाउने अपेक्षा गरिएको छ।

भजनमार्फत कलाकार रामप्रसाद खनालले सम्पूर्ण नेपाली समुदाय तथा विश्व मानव समाजमा शान्ति, सद्भाव, करुणा र आध्यात्मिक जागरणको कामना गरेका छन्। उनले भगवान पशुपतिनाथको कृपा सबैमा रहोस्, सबैको कल्याण होस् र मानवताले सधैँ विजय प्राप्त गरोस् भन्ने शुभेच्छा व्यक्त गरेका छन्।

• Source: Enepalese.com USA