पाकिस्तान र अफगानिस्तानबीचको तनाव फेरि हिंसात्मक मोडमा पुगेको छ। पाकिस्तानका रक्षा मन्त्री ख्वाजा मोहम्मद आसिफले अफगानिस्तानसँग देश “खुला युद्धको अवस्थामा” पुगेको घोषणा गरेपछि क्षेत्रीय परिस्थिति थप गम्भीर बनेको हो। यो प्रतिक्रिया पाकिस्तानले काबुलसहित अफगानिस्तानका विभिन्न स्थानमा हवाई आक्रमण गरेपछि आएको हो। घटनाक्रम बिहीबार राति सुरु भएको बताइएको छ। अफगान तालिबान प्रशासनले सीमा नजिकै रहेका पाकिस्तानी सैनिक चौकीहरूलाई लक्षित गर्दै ठूलो सैन्य अभियान सुरु गरेको दाबी गरेको थियो। तालिबानका प्रवक्ता जबीहुल्लाह मुजाहिदका अनुसार स्थानीय समयअनुसार साँझ करिब ८ बजे सुरु भएको कारबाहीमा पाकिस्तानका १९ सैन्य चौकी र दुई आधार शिविर नियन्त्रणमा लिइएको तथा ५५ पाकिस्तानी सैनिक मारिएको दाबी गरिएको छ। यद्यपि यी दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भएका छैनन्।

इस्लामाबादले तालिबानले “उत्तेजनाविना गोली चलाएको” आरोप लगाउँदै त्यसको तत्काल प्रतिकार गरेको जनाएको छ। पाकिस्तानका सैन्य प्रवक्ता अहमद शरीफ चौधरीका अनुसार सुरक्षाबलले २२ वटा अफगान सैन्य लक्ष्यमा प्रहार गरेको र २०० भन्दा बढी तालिबान लडाकु मारिएको दाबी गरिएको छ। साथै १२ पाकिस्तानी सैनिक मारिएको र केही घाइते भएको जानकारी दिइएको छ। शुक्रबार बिहान सबेरै पाकिस्तानले काबुल, कन्धार र पक्टिका लगायतका सहरमा बमवर्षा गरेको जनाएको छ। यी क्षेत्रहरू दुई देशबीच फैलिएको करिब २,६०० किलोमिटर लामो पहाडी सीमाक्षेत्र नजिक पर्छन्। तालिबान पक्षले भने आफ्नो तर्फ १३ लडाकु मारिएको र केही सर्वसाधारण घाइते भएको दाबी गरेको छ। दुवै पक्षले एकअर्कालाई ठूलो क्षति पुर्‍याएको दाबी गरे पनि वास्तविक क्षतिको विवरण अझै अस्पष्ट छ।

तालिबान स्रोतहरूले अफगानिस्तानबाट ड्रोन प्रयोग गरी पाकिस्तानभित्रका केही सैन्य स्थानमा आक्रमण गरिएको बताएका छन्। पाकिस्तानले भने स्वाबी, नौशेरा र एबटाबादमा लक्षित ड्रोनहरू खसालिएको जनाएको छ। एबटाबाद पाकिस्तानी सैन्य एकेडेमी रहेको महत्वपूर्ण गारिसन सहर हो। पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले आफ्नो देश “कुनै पनि आक्रामक महत्वाकांक्षालाई कुचल्ने पूर्ण क्षमता राख्छ” भन्दै राष्ट्रिय सुरक्षामा कुनै सम्झौता नहुने चेतावनी दिएका छन्। उता तालिबान नेतृत्वले आफूहरू आक्रमण सुरु गर्ने पक्ष नभएको तर प्रत्युत्तर दिन तयार रहेको सन्देश दिएको छ।

यो पछिल्लो हिंसात्मक श्रृंखला गत अक्टोबरमा भएको नाजुक युद्धविरामपछि सबैभन्दा ठूलो सैन्य मुठभेड मानिएको छ। त्यसबेला टर्की र कतारको पहलमा अस्थायी युद्धविराम भएको थियो, तर दीर्घकालीन समाधानका लागि भएका वार्ताहरू सफल हुन सकेनन्। दुवै देशले वार्तामा गम्भीरता नदेखाएको भन्दै एकअर्कालाई दोष लगाउँदै आएका छन्। पाकिस्तानले लामो समयदेखि अफगान तालिबान सरकारमाथि “पाकिस्तानविरोधी उग्रवादी समूहलाई संरक्षण दिएको” आरोप लगाउँदै आएको छ। तालिबानले भने अफगान भूमि अन्य देशविरुद्ध प्रयोग हुन नदिने अडान दोहोर्‍याउँदै आएको छ र पाकिस्तानमाथि सर्वसाधारण लक्षित आक्रमण गरेको आरोप लगाएको छ।

क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले तत्काल तनाव घटाउन आग्रह गरेका छन्। इरानले मध्यस्थताको प्रस्ताव गरेको छ भने चीनले संयमता अपनाउन आह्वान गरेको छ। साउदी अरेबिया र टर्कीसँग पनि कूटनीतिक परामर्श जारी रहेको बताइएको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघले दुबै पक्षलाई वार्तामा फर्किन र सर्वसाधारणको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार आणविक शक्ति सम्पन्न पाकिस्तानसँग प्रत्यक्ष पारम्परिक युद्धमा जाने सम्भावना कम भए पनि तालिबानसँग दीर्घकालीन गुरिल्ला युद्धको अनुभव छ, जसले सीमावर्ती क्षेत्रलाई लामो समय अस्थिर बनाउन सक्छ। पछिल्लो आक्रमणमा पाकिस्तानले केवल उग्रवादी अड्डा मात्र नभई तालिबान प्रशासनका संरचनालाई पनि लक्षित गरेको दाबीले द्विपक्षीय सम्बन्ध अझ जटिल बन्न सक्ने संकेत दिएको छ। हाल सीमा क्षेत्रमा उच्च सतर्कता कायम छ। दुबै देशका सर्वसाधारण त्रासमा रहेका छन् र अवस्था थप बिग्रिन नदिन कूटनीतिक प्रयास तीव्र बनाइएको छ।