मंगलबार राति अमेरिकी कंग्रेसमा सम्बोधन गर्दै राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आक्रामक र राजनीतिक रूपमा धारिलो शैलीमा आफ्नो “स्टेट अफ द युनियन” भाषण दिएका छन्। करिब दुई घण्टा लामो उक्त भाषणमा उनले अमेरिका “इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो पुनरुत्थानको चरणमा प्रवेश गरेको” दाबी गरे। तर सर्वेक्षणहरूमा करिब ४० प्रतिशत हाराहारीमा झरेको जनसमर्थनका बीच ट्रम्पले नीतिगत परिवर्तनको संकेत भने दिएनन्। बरु उनले आउँदो मध्यावधि निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै समर्थकहरूलाई उत्साहित पार्ने, विपक्षी डेमोक्र्याटहरूलाई आक्रमण गर्ने र आफ्ना उपलब्धि दोहोर्‍याउने रणनीति अपनाए।

“स्टेट अफ द युनियन” (State of the Union) अमेरिकाको राष्ट्रपति द्वारा प्रत्येक वर्ष कंग्रेस (संसद)मा दिइने औपचारिक वार्षिक सम्बोधन हो। यसलाई  “राष्ट्रको अवस्था सम्बन्धी वार्षिक सम्बोधन” वा “राष्ट्रको स्थिति प्रतिवेदन भाषण” भन्न सकिन्छ। ट्रम्पले गरेको यो वर्षको “स्टेट अफ द युनियन” सम्बोधन अहिलेसम्मको अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा लामो भएको छ।

डेमोक्र्याटहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पको सन् २०२६ को स्टेट अफ द युनियन सम्बोधन प्रति कडा प्रतिक्रिया जनाएका छन्। उनीहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पले जनजीवनको बढ्दो खर्च र आर्थिक मन्दीको विषयलाई ठीकसँग सम्बोधन नगरेको आरोप लगाएका छन्। साथै, तरिफ तथा व्यापार नीतिहरूले किसान र मध्यमवर्गीय परिवारलाई हानी पुर्याएको भन्दै आलोचना गरेका छन्। इमिग्रेसन नीतिहरू र बाह्य नीतिमा पनि डेमोक्र्याटहरूले कडा टिप्पणी गर्दै ट्रम्प प्रशासनको कथनलाई चुनौती दिएका छन् र आगामी मध्यावधि चुनावमा यी मुद्दाहरूलाई प्रमुख बनाएर अघि बढ्ने सङ्केत गरेका छन्।

ट्रम्पले आफ्नो स्टेट अफ द युनियन सम्बोधनका क्रममा डेमोक्र्याटहरूलाई लक्षित गर्दै केही कडा शव्दावली प्रयोग गरे, जसमा उनले तिनीहरूलाई ‘क्रेजी’ र ‘सिक् पीपल’ जस्ता शब्दले सम्बोधन गरे। यसप्रति डेमोक्र्याटहरूले कडा आपत्ति जनाएका छन् र यस्तो भाषा प्रयोगले राजनीतिक वातावरण अझै ध्रुवीकरण गरेको बताएका छन्। उनीहरूले राष्ट्रपतिको यस्तो टिप्पणीलाई अशोभनीय र विभाजनकारी भन्दै खण्डन गरेका छन्।

रिपब्लिकनहरूले राष्ट्रपति ट्रम्पको २०२६ को स्टेट अफ द युनियन भाषणलाई अधिकांशले समर्थन गरेका छन्, विशेषगरी अर्थतन्त्र र सीमाना सुरक्षाका मुद्दामा सकारात्मक प्रतिक्रिया देखिएको छ। यद्यपि, केही रिपब्लिकन नेताहरूले आन्तरिक रूपमा सीमाना नियन्त्रणसँग सम्बन्धित केही विवादहरू र आन्तरिक दबाबको विषय उठाएका छन्। समग्रमा, यो भाषणपछि रिपब्लिकन पक्षबाट मुख्य रूपमा ट्रम्पको समर्थन र केही आन्तरिक असन्तुष्टि दुईटै पक्ष देखिएको छ।

राष्ट्रवाद, भावनात्मक दृश्य र राजनीतिक सन्देश

भाषणको सुरुवातमै ट्रम्पले “हाम्रो राष्ट्र फर्किएको छ” भन्दै अमेरिकालाई “विश्वकै सबैभन्दा तातो अर्थतन्त्र” भएको देशको रूपमा चित्रित गरे। उनले कंग्रेसको दर्शक दीर्घामा उपस्थित अमेरिकी ओलम्पिक पुरुष हक्की टोलीलाई स्वागत गरे। रिपब्लिकन सांसदहरूले “यूएसए! यूएसए!” भन्दै नाराबाजी गर्दा डेमोक्र्याट सांसदहरू पनि उभिएर ताली बजाउन बाध्य भए। त्यसपछि उनले दोस्रो विश्वयुद्धका १०० वर्षीय एक भेट्रान सैनिक, टेक्सास बाढीमा १६५ जनाको उद्धार गर्ने कोस्ट गार्डका सदस्य तथा अन्य सैनिक नायकहरूको प्रशंसा गरे। तीमध्ये एकलाई “कंग्रेसनल मेडल अफ अनर” र अर्कालाई “लेजियन अफ मेरिट” सम्मान प्रदान गरियो। यी दृश्यहरूले भाषणलाई नाटकीय र टेलिभिजनमैत्री बनायो—एक समय रियालिटी टिभी कार्यक्रम सञ्चालन गरेका ट्रम्पको शैलीसँग मिल्दोजुल्दो।

अर्थतन्त्रको दाबी र तथ्यको प्रश्न

ट्रम्पले बढ्दो आय, उकालो लागेको शेयर बजार, घट्दो इन्धन मूल्य, सीमामा अवैध आप्रवासी प्रवेशमा कमी तथा मुद्रास्फीति नियन्त्रण भएको दाबी गरे। उनका अनुसार, “देश फेरि जितिरहेको छ।”

तर उपलब्ध तथ्यांकले मिश्रित तस्वीर देखाउँछः

जनवरी २०२६ सम्म वार्षिक मुद्रास्फीति २.४% मा झरेको छ, जुन पूर्वराष्ट्रपति जो बाइडेनको अन्तिम वर्षको ३% भन्दा कम हो।

तर समग्र खाद्य मूल्य अझै २.१% ले बढेको छ। गाईको मासुको मूल्य १२ महिनामा १५% बढेको तथ्यांक छ।

पेट्रोलको राष्ट्रिय औसत मूल्य २.९५ डलर प्रतिग्यालन छ, जुन ट्रम्पले दाबी गरेजस्तो २.३० डलरभन्दा तल अधिकांश राज्यमा पुगेको छैन।

रोजगारी संख्या १५८ मिलियन पुगेको छ—ऐतिहासिक उच्च। तर बेरोजगारी दर ४.१% बाट बढेर ४.३% पुगेको छ।

हार्वर्ड विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्रीहरूले २०२५ मा लागू गरिएको ट्रम्प प्रशासनको आयात कर (ट्यारिफ) नीतिले उपभोक्ता मूल्य सूचकमा करिब ०.९२ प्रतिशत बिन्दुले थप दबाब सिर्जना गरेको अनुमान गरेका छन्।

ट्यारिफ विवाद र सर्वोच्च अदालत

गत शुक्रबार अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले ट्रम्पद्वारा लागू गरिएका धेरै ट्यारिफहरूलाई असंवैधानिक ठहर गरेको थियो। भाषणका क्रममा ट्रम्पले आफ्नो व्यापक ट्यारिफ नीति जारी राख्ने अडान दोहोर्‍याए। अदालतको फैसला लेख्ने मुख्य न्यायाधीश जोन रोबर्ट्स र अन्य न्यायाधीशहरू सभाहलमै उपस्थित थिए। ट्रम्प र रोबर्ट्सबीच छोटो समयका लागि हात मिलाप भए पनि दुवैले मुस्कान साटेनन्। ट्यारिफबारे चर्चा हुँदा रिपब्लिकनहरू पनि केही असहज देखिए—किनकि आर्थिक असर र जनअसन्तुष्टिले उनीहरूको निर्वाचन सम्भावनामा असर पार्न सक्छ।

आप्रवासन मुद्दा

“अवैध आप्रवासी”लाई लिएर ट्रम्पले कडा भाषा प्रयोग गरे। यसले रिपब्लिकन सांसदहरूबाट ठूलो समर्थन र डेमोक्र्याटहरूबाट कडा प्रतिक्रिया पायो। मिनियापोलिसमा आप्रवासन कारबाहीका क्रममा दुई अमेरिकी नागरिकको संघीय एजेन्टद्वारा गोली लागेर मृत्यु भएको घटना उनले उल्लेख गरेनन्। उनले भने, “अमेरिकी नागरिक र खुला सीमाबीच उभिएको एक मात्र शक्ति राष्ट्रपति डोनाल्ड जे ट्रम्प र कंग्रेसका रिपब्लिकन देशभक्तहरू हुन्।” डिपार्टमेन्ट अफ होमल्यान्ड सेक्युरिटीका अनुसार पछिल्ला नौ महिनामा सीमा पार गरेर पक्राउ परेका आप्रवासीलाई हिरासतबाट रिहा गरिएको छैन। जनवरी २०२६ मा ६,०७० जनालाई दक्षिणपश्चिमी सीमामा पक्राउ गरिएको थियो—दुई वर्षअघिको तुलनामा निकै कम।

नयाँ नीति कम, पुराना प्रस्ताव धेरै

करिब दुई घण्टाको भाषणमा नयाँ ठोस नीति घोषणा न्यून देखियो। उनले कामदार वर्गका लागि नयाँ अवकाश बचत योजना, कृत्रिम बुद्धिमत्ता कम्पनीहरूलाई पर्याप्त विद्युत् आपूर्ति सुनिश्चित गर्ने सम्झौता, मतदाताले नागरिकता प्रमाण अनिवार्य देखाउनुपर्ने कानुन तथा अवैध आप्रवासीलाई कमर्शियल ड्राइभिङ लाइसेन्स नदिने प्रस्ताव दोहोर्‍याए।

विदेशी नीति: सीमित उल्लेख

इरान नजिक अमेरिकी सैन्य जमघट बढे पनि ट्रम्पले प्रत्यक्ष सैन्य कारबाहीको औचित्यबारे विस्तृत व्याख्या गरेनन्। उनले भने, “मेरो प्राथमिकता कूटनीतिक समाधान हो, तर आतंकवादको प्रमुख प्रायोजकलाई परमाणु हतियार कहिल्यै दिन्न।” उनले इजरायल–हमास लगायत आठवटा द्वन्द्व अन्त्य गरेको दाबी गरे। तर विश्लेषकहरूका अनुसार तीमध्ये केही केवल अस्थायी युद्धविराम थिए, पूर्ण युद्ध अन्त्य होइन।

राजनीतिक संघर्ष अझ तीव्र हुँदै

आगामी आठ महिनामा हुने मध्यावधि निर्वाचनले कंग्रेसको शक्ति सन्तुलन निर्धारण गर्नेछ। ट्रम्पको भाषण राष्ट्रवाद, आर्थिक आशावाद र आप्रवासन कडाइमा केन्द्रित थियो जसले उनको चुनावी रणनीति स्पष्ट देखाउँछ। यद्यपि जनमतको हावा हाल उनको विपक्षमा देखिए पनि ट्रम्प विश्वासमा छन् कि आर्थिक सुधारको अनुभूति र यस वर्षको २५०औँ राष्ट्रिय दिवस समारोहले जनमत बदल्न सक्छ। उनको लामो, भावनात्मक र विवादास्पद भाषणले स्पष्ट संकेत दियो राजनीतिक संघर्ष अझ तीव्र हुँदै जानेछ।

२५ वटा मुख्य बुँदाहरूमा राष्ट्रपति डोनाल्ड जे ट्रम्पको हालैको स्टेट अफ द युनियन भाषण:

१. अर्थतन्त्रको वृद्धिदर: अमेरिकाको आर्थिक वृद्धिलाई राष्ट्रपतिले उल्लेखनीय भने र यसले आम नागरिकलाई फाइदा पुर्याएको जिकिर गरे।