समुन्नत नेपाल पार्टी नेपालको राजनीतिमा देखिएको असन्तुष्टि, निराशा र विकल्पको खोजीको परिणामस्वरूप जन्मिएको राजनीतिक पहल र नयन पार्टी हो । दशकौँदेखि सत्तामा घुमिरहने सीमित राजनीतिक शक्तिहरू, पटक–पटक दोहोरिने असफल सरकार, भ्रष्टाचार, दण्डहीनता र नीति–निर्णयमा जनताको आवाज कमजोर हुँदै गएको यथार्थले नेपाली समाजमा गहिरो असन्तोष सिर्जना गरेको छ । यही पृष्ठभूमिमा समुन्नत नेपाल पार्टीले आफूलाई पुरानो राजनीतिक संस्कृतिबाट फरक, व्यवहारिक र अनुशासनमा आधारित विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजेको देखिन्छ ।

यस पार्टीको स्थापना आकस्मिक घटना होइन । नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा नयाँ दलहरू उदाए पनि तीमध्ये धेरैले दीर्घकालीन प्रभाव जमाउन सकेका छैनन् । यसको मुख्य कारण वैचारिक अस्पष्टता, संगठन कमजोर हुनु र सत्ता प्राप्तिको हतारो हो । समुन्नत नेपाल पार्टीको प्रारम्भिक सन्देश भने तत्काल सत्ताभन्दा पनि “राज्य सुधार” मा केन्द्रित देखिन्छ । पार्टीको नाममै समुन्नति शब्द जोडिनु केवल आर्थिक विकासको कुरा होइन, राजनीतिक संस्कृति, प्रशासनिक क्षमता र नैतिक नेतृत्वको समुन्नतिको संकेत पनि हो ।

यस पार्टीसँग जोडिएको सबैभन्दा बलियो आधार भनेको यसको नेतृत्व हो । सर्बेन्द्र खनाल नेपाल प्रहरीको सर्वोच्च पद प्रहरी महानिरीक्षकसम्म पुगेका व्यक्ति हुन् । सुरक्षातन्त्रभित्र लामो समय काम गरेको व्यक्तिले राजनीति रोज्नु सामान्य घटना होइन । तर यही कारणले उनको राजनीतिक प्रवेशलाई गम्भीरतापूर्वक लिइएको छ । उनले राज्यको भित्री संरचना, कानुन कार्यान्वयनको कमजोरी, राजनीतिक हस्तक्षेप र प्रशासनिक निष्क्रियता नजिकबाट देखेका छन् । यही अनुभवले उनलाई परम्परागत राजनीतिक दलभित्र रहेर सुधार सम्भव छैन भन्ने निष्कर्षमा पुर्‍याएको देखिन्छ ।

राजनीतिक विश्लेषणको दृष्टिले हेर्दा सर्बेन्द्र खनालको छवि “कानुन र अनुशासन” सँग जोडिएको छ । नेपाली राजनीतिमा यो छवि दुर्लभ हुँदै गएको छ । लोकप्रियतामुखी राजनीति, उग्र भाषण र भावनात्मक नाराले मत तान्ने अभ्यास हाबी भइरहेको बेला प्रशासनिक अनुभव बोकेको, कम बोल्ने तर संस्थागत सोच राख्ने नेता जनताका लागि नयाँ अनुभूति हुन सक्छ । यसले विशेष गरी मध्यम वर्ग, शहरी मतदाता, पेशागत समूह र राज्यप्रणालीबाट निराश भएका नागरिकलाई आकर्षित गर्न सक्छ ।

तर यही ठाउँमा चुनौती पनि देखिन्छ । नेपाली राजनीति केवल नीति र योग्यता मात्रले चल्दैन । यहाँ संगठन, स्थानीय पहुँच, गठबन्धन र चुनावी गणित अत्यन्त निर्णायक हुन्छ । समुन्नत नेपाल पार्टी अझै संगठन विस्तारको प्रारम्भिक चरणमै छ । ठूला दलहरूसँग तुलना गर्दा यसको सांगठनिक संरचना कमजोर छ । यदि पार्टीले स्थानीय तहसम्म मजबुत आधार निर्माण गर्न सकेन भने नेतृत्वको व्यक्तिगत छवि मात्र पर्याप्त नहुन सक्छ ।

अर्को राजनीतिक विश्लेषणको पाटो भनेको “सुरक्षातन्त्रबाट राजनीतिमा प्रवेश” को प्रश्न हो । केही आलोचकहरूले सुरक्षापृष्ठभूमिबाट आएका नेताहरू लोकतान्त्रिक मूल्यप्रति कति संवेदनशील हुन्छन् भन्ने प्रश्न उठाउने गर्छन् । तर सर्बेन्द्र खनालको हकमा उनी लोकतान्त्रिक प्रक्रियामार्फत राजनीतिमा आएका छन्, निर्वाचन लडेका छन् र दल दर्ताको संवैधानिक बाटो रोजेका छन् । यसले उनी सैन्य वा दमनकारी राजनीतिको प्रतिनिधि होइन, बरु संस्थागत सुधार चाहने प्रशासक भएको सन्देश दिन्छ ।

समुन्नत नेपाल पार्टीले यदि आफूलाई केवल परम्परागत पार्टी जस्तै पार्टीमा सीमित राख्यो भने दीर्घकालीन सफलता कठिन हुन्छ । राजनीतिक विश्लेषणका आधारमा यस पार्टीको भविष्य त्यसले कति छिटो स्पष्ट नीति, वैचारिक दिशा र सामूहिक नेतृत्व विकास गर्छ भन्नेमा निर्भर छ । भ्रष्टाचारविरुद्ध कडा अभिव्यक्ति, सुशासनको प्रतिबद्धता र राज्य संयन्त्र सुधारको कुरा धेरै दलले गर्छन् । फरक तब मात्र पर्छ, जब ती कुरा व्यवहारमा देखिन्छन् ।

हालको नेपाली राजनीतिक परिवेशमा समुन्नत नेपाल पार्टीले सत्ता समीकरण तत्काल बदल्ने शक्ति बन्ने सम्भावना कम देखिए पनि यसले राजनीतिक बहसलाई नयाँ दिशामा मोड्न सक्ने सम्भावना भने प्रबल छ । यसले ठूला दलहरूलाई पनि आफ्नो कार्यशैली, अनुशासन र जवाफदेहिताबारे पुनर्विचार गर्न दबाब सिर्जना गर्न सक्छ । नयाँ दलको उपस्थिति सधैं चुनाव जित्नकै लागि होइन, राजनीतिक चेतनाको स्तर उठाउनका लागि पनि महत्वपूर्ण हुन्छ ।

समुन्नत नेपाल पार्टी र सर्बेन्द्र खनालको राजनीतिक यात्रा नेपाली राजनीतिमा एउटा गम्भीर प्रयोग हो । यो प्रयोग सफल हुन संगठन, धैर्य, स्पष्ट नीति र जनतासँग निरन्तर संवाद आवश्यक छ । यदि पार्टी केवल असन्तुष्टिको अभिव्यक्ति मात्र नभई व्यवहारिक विकल्प बन्न सक्यो भने यसले नेपाली राजनीतिमा दीर्घकालीन प्रभाव छोड्न सक्छ । सर्बेन्द्र खनालको सकारात्मक पक्ष भनेको उनको अनुभव, अनुशासन र राज्यप्रणालीप्रतिको बुझाइ हो । अब प्रश्न यही हो—यो अनुभवलाई राजनीतिक व्यवहारमा कत्तिको प्रभावकारी रूपमा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ ।

नेपाल अहिले गहिरो राजनीतिक, सामाजिक र आर्थिक चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ । दशकौँसम्म राजनीतिक गठजोड र विभाजनको प्रवृत्ति निरन्तर रहँदा मुख्य राजनीतिक दलहरू नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले), पूर्व नेकपा (माओवादी) र अन्यले जनताका वास्तविक अपेक्षा पुरा गर्न सकेका छैनन् । चाहे भ्रष्टाचार नियन्त्रणको वाचा होस् वा सुशासन र विकासका लक्ष्य, सबै ठूलो खालका दलहरूले विश्वास पैदा गर्ने स्तरमा काम गर्न नसकेको क्रिस्टल स्पष्ट छ । यसले मानिसहरूलाई निराश बनाएको छ, विशेषगरी युवा, मध्यमवर्ग र सुशासन चाहने नागरिकहरूलाई ।

यो असन्तुष्टि र विकल्पको खोजीको बीचमा समुन्नत नेपाल पार्टी उदाउँदा यसको आवश्यकता र लोकप्रियता दुबै बढिरहेको छ । सर्बेन्द्र खनालको नेतृत्वमा यो पार्टीले परम्परागत राजनीतिमा देखिएको असफलता र खामिलाइ सम्बोधन गर्ने नयाँ, अनुशासित र परिणाममुखी राजनीतिक विकल्पका रूपमा आफूलाई पेश गरेको छ ।

सर्वेन्द्र खनाल सरकाको नेतृत्वले मात्र होइन, उनको सेवा र प्रशासनिक अनुभवले पनि यो दललाई विशेष महत्व दिएको छ । ३० वर्षभन्दा बढी नेपाल प्रहरीको सेवा गरेपछि खनालले प्रथम विश्वसनीय, इमानदार र अनुशासित नेतृत्वको छवि बनाएका छन् । उनले अपराध नियन्त्रण, कानुन कार्यान्वयन, सार्वजनिक सुरक्षा र प्रशासनिक क्षमता बढाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए, जसका कारण धेरै नागरिक उनले नेतृत्वको भूमिकामा काम गर्न योग्य व्यक्ति भनेर हेर्दछन् ।

यो अपेक्षा सिफारिस मात्र होइन, तथ्यहरूले पनि पुष्टि गर्छन् । अहिलेका मुख्य राजनीतिक दलहरूबीच पार्टीहरूबीचको विभाजन, आन्तरिक असहमतिहरू र नेतृत्वको प्रत्याशित असमानता का कारण जनता निराश छ । नयाँ दलहरू धेरै दर्ता भए तापनि (जस्तै २० भन्दा बढी नयाँ दल २०२६ मार्च निर्वाचनतिर जाँदै दर्ता भयका छन्), यसको प्रमुख कारण व्यक्तित्व–केन्द्रित नेतृत्व र व्यक्तिगत लोकप्रियता को आधारमा सिर्जना हुनु हो भनेर विश्लेषणकारहरूले औँल्याएका छन् । तर समुन्नत नेपाल पार्टी जस्तो दलले व्यक्तिगत नेतृत्वलाई संस्थागत लक्ष्य, सुशासन र विकाससँग जोडने प्रयास गरेको देखिन्छ ।

समुन्नत नेपाल पार्टी र खनालले उठाएका मुख्य विषयहरू अहिलेको जनभावनासँग धेरै नजिक छन् । नेपालले सुशासन, पारदर्शिता, भ्रष्टाचार विरुद्ध प्रभावकारी कदम, आर्थिक अवसर र रोजगारी सिर्जना जस्ता प्राथमिकताहरू चाहिरहेको छ । खनालले राजनीतिक पार्टीको आवश्यकता मात्रै होइन, आफ्नो देश र सामाजिक जिम्मेवारीलाई नेतृत्व गर्ने क्षमता पनि स्वीकार गरेको बताएका छन् । सार्वजनिक प्लेटफर्महरूमा आफ्नो लक्ष्यलाई “देश बनाउने र समृद्धि ल्याउने” महत्त्वपूर्ण अपिल गरेको प्रसङ्गले यो उद्देश्य स्पष्ट पार्छ ।

समसामयिक राजनीतिक विश्लेषणका अनुसार नेपाली जनतामा मुख्य राजनीतिक दलहरू विरुद्ध ठूलो अविश्वास र भावनात्मक दूरी बढेको छ । पुराना दलहरू लोकप्रियता, गठबन्धन र सत्ता दोहोरोताका कारण धेरै समय जनताका चाहना भन्दा आफ्ना स्वार्थलाई प्राथमिकता दिन बाध्य भएका छन् । यसले गर्दा नागरिकहरू औपचारिक राजनीति बाहिरका शक्ति पात्रहरू तर्फ आकृष्ट हुँदैछन्—जसमा वैज्ञानिक सोच, प्रशासनिक अनुशासन र प्रभावकारी नीतिको आवश्कता प्रधान छ ।

समुन्नत नेपाल पार्टीले यही मागलाई समात्ने प्रयास गरिरहेको छ । यसको नेतृत्वले प्रमुख राजनीतिक दलहरूको आन्तरिक लोकतन्त्र नभएको, पारदर्शिताको कमी रहेको, र युवा तथा नवनिर्माण शक्ति प्रति संवेदनशील नभएको जस्ता समस्याहरूको औँल्याइ गर्दै नयाँ विकल्प प्रस्तुत गरेको छ । खनाल स्वयंले प्रमुख दलहरूको विगतका त्रुटिहरूलाई मान्यता दिन, सुधार गर्न र नयाँ ढाँचा राख्न आवश्यक रहेको भन्दै अहम सन्देश दिएका छन्, जसले लामो समयदेखि राजनीति प्रति निराश नागरिकहरूलाई सम्बन्धित बनाएको छ ।

समग्रमा हेर्दा, नेपाल अहिले रतिङ, सर्वेक्षण र जनचाहना दुवैमा ठूलो संख्या नागरिकले पुराना राजनीति दलहरूलाई व्यर्थ र अप्रभावी मानिरहेका छन् । जनताको अपेक्षा अब केवल भाषण र वाचा होइन संसदीय काम, सुशासन, भ्रष्टाचार रोकथाम, रोजगारी र आर्थिक समृद्धि हो । यी सबै विषयहरूलाई सम्बोधन गर्न मुख्य दलहरूले निरन्तर असफल भएका कारण नयाँ नेतृत्व र नयाँ विचारको माग अत्यन्त बढिरहेको छ ।

यसै सडकबाट समुन्नत नेपाल पार्टी र सर्बेन्द्र खनाल जस्ता नेताहरूले उत्तरदायी नेतृत्व, अनुशासित प्रशासन र सकारात्मक राजनीतिक परिवर्तनको वाचा गर्दै राजनीति दर्शकभन्दा सहभागी बनाउने सम्भावना देखा परिरहेको छ । यदि यो पार्टीले आफ्नो कार्यनीति र नीतिलाई व्यवस्थित रूपमा अघि बढायो भने, यो केवल चुनाव जित्ने मात्र होइन, नेपाली राजनीति परिवर्तन गर्ने शक्तिको रूपमा स्थापित हुनसक्छ भन्ने अपेक्षा जनतामा बढिरहेको छ ।

https://www.facebook.com/reel/793575367074039

https://www.facebook.com/reel/1209648654565432

https://www.facebook.com/reel/777346921990872