पहिले नेपाली कांग्रेस, एमाले, माओवादी, मधेशवादी दल र राप्रपाका नेता, सांसद र मन्त्रीहरू हुल बाँधेर विदेश भ्रमणमा जान्थे। कहिले अध्ययन भ्रमण, कहिले अनुभव आदानप्रदान, कहिले सम्मेलन, कहिले द्विपक्षीय सम्बन्ध विस्तारका नाममा विदेश यात्रा हुन्थ्यो। त्यतिबेला पनि हामी प्रश्न उठाउँथ्यौँ। आखिर यस्ता भ्रमणबाट देश र जनताले के पाए ?
अहिले परिवर्तनको नारा बोकेर आएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका नेता तथा सांसदहरू पनि त्यही बाटोमा देखिएका छन्। रास्वपाका महामन्त्री विपिनकुमार आचार्यको नेतृत्वमा २० सदस्यीय टोली नोभेम्बर १५ देखि २६ सम्मको चीन भ्रमणमा निस्किएको छ। चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको निमन्त्रणामा गएको टोलीमा सहमहामन्त्री हरि ढकाल, संसदीय दलका उपनेता गणेश पराजुली, प्रमुख सचेतक कविन्द्र बुर्लाकोटीलगायतका नेता तथा सांसदहरू छन्। भ्रमणका क्रममा सुशासन, आर्थिक विकास, प्रविधि, औद्योगिकीकरण र पार्टीगत सम्बन्धबारे छलफल गर्ने कार्यक्रम छ।
वाह ! यहाँभन्दा ठूलो परिवर्तन के चाहियो र हामीलाई ?
मलाई थाहा छ, अब यहाँ केही महानुभावहरू भिड्न आउनुहुनेछ र भन्नुहुनेछ, “यति ठूलो पार्टीबाट २० जना विदेश जाँदा के बिग्रियो ? किन विरोध गरेको ?”
उहाँहरूलाई अग्रिम रूपमा विनम्रतापूर्वक भन्छु, हो हजुर, हो ! २० जना त अलि कमै भएछ। अर्को पटक अझ ठूलो हुल बाँधेर पठाउनुपर्छ ! आखिर परिवर्तनको अनुभूति पनि त हुनुपर्यो नि !
तर व्यङ्ग्यभन्दा बाहिर निस्केर गम्भीरतापूर्वक सोचौँ।
नेपालमा मन्त्री, सांसद र उच्चपदस्थ कर्मचारीहरूको विदेश भ्रमणको विषय नयाँ विवाद होइन। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा मात्रै १ हजार ७६३ सरकारी कर्मचारी विदेश भ्रमणमा गएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। अनावश्यक भ्रमण नियन्त्रण गर्न तत्कालीन सरकारले मार्च २०२५ मा मन्त्री र सचिवको विदेश भ्रमणमा कडाइ गर्ने निर्णयसमेत गरेको थियो।
अहिले पनि टर्कीमा जारी जलवायु सम्मेलन कोप ३१ मा नेपालका पाँच मन्त्री तथा विभिन्न सांसदहरू सहभागी भएका छन्। परराष्ट्र, अर्थ, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा कृषि, वन र वातावरण मन्त्रालयका मन्त्रीहरूको सहभागितामाथि समेत संख्या र औचित्यका प्रश्न उठेका छन्। यद्यपि उनीहरूले जलवायु वित्त, हिमाली संकट र अन्य सम्बन्धित विषयमा आफ्ना कार्यक्रम तथा छलफल पनि गरेका छन्।
यसबाट एउटा कुरा स्पष्ट हुन्छ। विदेश भ्रमणको संस्कृति कुनै एउटा पार्टीमा सीमित छैन। पुरानादेखि नयाँसम्म सबैको कार्यशैलीलाई एउटै मापदण्डमा हेर्नुपर्ने आवश्यकता छ।
रास्वपाको चीन भ्रमणको व्यवस्थापन चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले गर्ने बताइएको छ। त्यसैले यो भ्रमणको सम्पूर्ण खर्च नेपाली राज्यकोषले व्यहोरेको भनेर आरोप लगाउनु उचित हुँदैन। तर खर्च आयोजकले व्यहोर्दैमा भ्रमणको आवश्यकता, टोलीको आकार, उद्देश्य र परिणामबारे प्रश्न गर्नै नपाइने पनि होइन।
हाम्रो प्रश्न सरल छ। २० जनाको टोली किन आवश्यक पर्यो ? थोरै प्रतिनिधिबाट त्यही उद्देश्य पूरा हुन सक्थ्यो कि सक्दैनथ्यो ? भ्रमणबाट सिकेका कुरा नेपालको नीति, प्रशासन र जनताको जीवनमा कसरी लागू हुन्छन् ? फर्किएपछि उपलब्धि सार्वजनिक हुन्छ कि हुँदैन ?
चीन हाम्रो महत्त्वपूर्ण छिमेकी मित्रराष्ट्र हो। चीनबाट विकास, प्रविधि, पूर्वाधार, औद्योगिकीकरण र सुशासनका धेरै अनुभव सिक्न सकिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध विस्तार हुनु सकारात्मक विषय हो। त्यसैले विदेश भ्रमण गर्नु आफैँमा गलत होइन। तर भ्रमणलाई उपलब्धिमूलक बनाउने जिम्मेवारी सम्बन्धित नेतृत्वकै हो।
हामीलाई अनुहारको मात्र परिवर्तन होइन, सोच, संस्कार, कार्यशैली, जवाफदेहिता र व्यवहारमा परिवर्तन चाहिएको हो।
हामीले विगतदेखि वर्तमानसम्म मुद्दाका आधारमा धारणा राख्दै आएका छौँ। कांग्रेसले राम्रो गरे राम्रो भन्छौँ, एमालेले राम्रो गरे राम्रो भन्छौँ, माओवादी, मधेशवादी दल, राप्रपा वा रास्वपा, जसले राम्रो गरे पनि प्रशंसा गर्छौँ। नराम्रो गरे आलोचना गर्छौँ।
हिजो पुराना दलले गरेको काममाथि प्रश्न उठाउने अनि आज नयाँ दलले त्यही प्रकृतिको काम गर्दा आँखा चिम्लिने हो भने त्यो निष्पक्षता होइन।
रास्वपाप्रति हाम्रो कुनै पूर्वाग्रह छैन। उसको राम्रो कामको प्रशंसा गर्न कुनै कन्जुस्याइँ हुँदैन। तर राम्रो कामको प्रशंसा गर्ने अधिकार सुरक्षित राख्न गलत वा प्रश्नयोग्य काममा आलोचना गर्ने स्वतन्त्रता पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
हामी कसैका अन्धसमर्थक होइनौँ, अन्धविरोधी पनि होइनौँ।
कसैको सती जान हामी तयार छैनौँ। सती प्रथाका हामी घोर विरोधी हौँ। राजनीतिक सती प्रथाको त झन् घोर विरोधी हौँ !
अन्त्यमा, चीन भ्रमणमा जानुभएका सबैलाई शुभकामना। भ्रमण सफल होस्, देशले लाभ पाओस्, ठोस उपलब्धि देखियोस्। तर याद रहोस्, हिजो अरूले गर्दा प्रश्न उठ्ने काम आज आफ्नाले गर्दा स्वतः सही हुँदैन।
हाम्रो मान्यता हिजो पनि यही थियो, आज पनि यही छ र भोलि पनि यही रहनेछ।
राम्रो काम जसले गरे पनि राम्रो, नराम्रो काम जसले गरे पनि नराम्रो ! पार्टीभन्दा माथि देश, व्यक्तिभन्दा माथि सिद्धान्त र अन्धभक्तिभन्दा माथि विवेक !

प्रतिक्रिया