काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो चार महिनामा (साउन–कात्तिक) नेपालले १० अर्ब १८ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको चामल आयात गरेको छ। भन्सार विभागका ताजा तथ्यांक अनुसार यो परिमाण गत वर्षको सोही अवधिभन्दा ३ अर्ब २२ करोड रुपैयाँले ठूलो हो। साउन–कात्तिकमा नेपालले कुल ६ खर्ब ९४ अर्ब रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरेकोमा १ लाख ८५ हजार टन चामल आयात गरिएको छ।
गत वर्ष भने यही अवधिमा ५ खर्ब १३ अर्बको कुल आयातभित्र १ लाख १७ हजार टन चामल आयात भएको थियो। यसरी हेर्दा एक वर्षमै ६८ हजार टन चामल आयात वृद्धि भएको देखिन्छ।

भारतले निकासी खुकुलो बनाएपछि आयात बढ्यो

कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयका वरिष्ठ तथ्यांक अधिकृत रामकृष्ण रेग्मीका अनुसार भारतले चामल निकासी सहज बनाएको कारण आयात बढेको हुनसक्छ।

उनका अनुसार,

• स्वदेशी धान उत्पादन बढ्दो क्रममा छ

• तर भारतबाट आयात गर्दा सस्तो पर्ने भएकाले

• व्यापारीहरूको प्राथमिकता आयातित चामलमा जाने

• यसले आयात वृद्धि भएको देखिने

रेग्मीले आगामी महिनाहरूमा स्वदेशी उत्पादन बजारमा आउन थालेपछि चामल आयात घट्न सक्ने सम्भावना रहेको बताए।

धान उत्पादनमा असर भए पनि समग्र उत्पादन न्यून नहुने अनुमान

धान रोपाइँका समयमा देखिएको खडेरी, बेमौसमी वर्षा र डुबानका कारण उत्पादन केही हदसम्म प्रभावित भए पनि समग्रमा विगत वर्षको तुलनामा धेरै कमी नआउने मन्त्रालयको अनुमान छ।

गत वर्ष देशभर

• १३ लाख हेक्टर क्षेत्रमा धान रोपाइँ

• ५९ लाख ५५ हजार ४७६ टन धान उत्पादन

यस वर्ष रोपाइँ क्षेत्रफल २७ हेक्टरले घटेको छ।

बेमौसमी वर्षाबाट

• कोशी प्रदेशमा ५६ हजार टन धान नष्ट

• मधेश प्रदेशमा ६ हजार ५३ हेक्टरमा २३,६६४ टन धान क्षति

गत वर्ष ४० अर्बभन्दा बढी मूल्यको चामल आयात

आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा नेपालले

• ४० अर्ब १८ करोड रुपैयाँको

• ७ लाख ७५ हजार २६८ टन
  धान–चामल आयात गरेको थियो।

यो अघिल्लो वर्ष (२०८०/८१) को २२ अर्ब २३ करोडको आयात भन्दा करिब १८ अर्ब रुपैयाँले धेरै हो।

धेरै उत्पादन, अझै आयात किन?

कृषि मन्त्रालयका अनुसार

• आव २०८१/८२ मा धान उत्पादन ५९ लाख ५५ हजार ४७६ टन

• आव २०८०/८१ को तुलनामा २ लाख ३१ हजार टन बढी

धेरै उत्पादन भए पनि

• बजारमा स्वदेशी चामलको मूल्य उच्च हुनु

• उपभोक्ता तथा व्यापारीहरूको भारतीय चामलप्रतिको झुकाव

• नीतिगत र आपूर्ति प्रणालीको कमजोरी

जस्ता कारणले उत्पादन बढ्दा पनि आयात घट्न नसकेको विश्लेषण गरिएको छ।