मध्यपूर्वमा जारी इरान–इजरायल युद्ध छैटौँ दिनमा पुग्दा पनि आक्रमण रोकिएको छैन। दुवै पक्षबाट लगातार आक्रमण भइरहँदा युद्धको दायरा विस्तार हुँदै गएको संकेत देखिएको छ। मध्यपूर्वमा जारी इजरायल–इरान युद्ध झन् तीव्र बन्दै गएको छ। पछिल्ला घण्टाहरूमा इजरायलले इरान र लेबनानमा नयाँ आक्रमण गरेपछि तेहरानका विभिन्न क्षेत्रमा ठूलो विस्फोटको आवाज सुनिएको रिपोर्ट आएको छ।

तेहरानमा विस्फोट, लेबनानमा पनि आक्रमण

इजरायली सेनाले इरानका सैन्य संरचना र रणनीतिक स्थानहरूलाई लक्षित गरी आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ। राजधानी तेहरानका विभिन्न भागमा विस्फोट र धुवाँ देखिएको स्थानीय स्रोतहरूले बताएका छन्। त्यस्तै इजरायलले लेबनानमा पनि नयाँ आक्रमण गरेको रिपोर्ट सार्वजनिक भएको छ।

इरानको प्रतिआक्रमण, इजरायलमा साइरन

यसबीच इरानले पनि इजरायलतर्फ मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण जारी राखेको छ। तेल अविव र जेरुसेलममा हवाई आक्रमणको चेतावनी दिने साइरन बजेको थियो। आकाशमा विस्फोट देखिएको र धेरै मिसाइलहरू इजरायलको एयर डिफेन्स प्रणालीले अवरोध गरेको बताइएको छ।

क्षेत्रभर विस्फोट र आक्रमणको दाबी

युद्धको प्रभाव मध्यपूर्वका अन्य देशहरूमा पनि देखिन थालेको छ।

• कतार र बहराइनमा विस्फोटको खबर

• अबुधाबीमा खसेको मिसाइलको टुक्रा लागेर ६ जना घाइते

• अजरबैजानले आफ्नो देशमा दुई वटा इरानी ड्रोनले आक्रमण गरेको दाबी

• उत्तरी खाडी क्षेत्रमा एउटा तेल ट्यांकर क्षतिग्रस्त

इरानले भने आफूले अमेरिकी जहाजलाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ।

उद्धार उडानमा समस्या

युद्धका कारण अलपत्र परेका नागरिकलाई उद्धार गर्न बेलायत सरकारले आयोजना गरेको पहिलो उडान पनि प्राविधिक समस्याका कारण ढिलाइ भएको छ।
ओमानबाट उड्ने तय भएको उडान हिजो राति प्रस्थान गर्नुपर्ने थियो तर अब आज मात्रै उडान हुने जनाइएको छ।
एक यात्रुले BBC सँग भनेका छन्, “यो त बिल्कुलै अव्यवस्थित र हास्यास्पद अवस्था भयो।”

अमेरिकामा युद्धबारे राजनीतिक विवाद

उता अमेरिकामा भने संसदमा भएको मतदानमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई इरानविरुद्ध थप सैन्य कारबाही गर्नबाट रोक्ने प्रस्ताव अस्वीकृत भएको छ। यसले ट्रम्प प्रशासनलाई थप सैन्य कदम चाल्ने अधिकार खुला राखेको छ।

कुर्द लडाकुहरूको प्रतिक्रिया

यसबीच उत्तरी इराकमा रहेका कुर्द मूलका इरानी लडाकुहरूले आफ्ना बलहरू इरानभित्र प्रवेश गरेको आरोप अस्वीकार गरेका छन्।
उनीहरूले भनेका छन्, “हाम्रो माथिको आकाश सुरक्षित नभएसम्म हामी कुनै पनि दिशामा अघि बढ्न सक्दैनौँ।”

स्थिति झन् जटिल

लगातार आक्रमण र प्रतिआक्रमणका कारण मध्यपूर्वको अवस्था झन् जटिल बन्दै गएको छ। विभिन्न देशहरूमा विस्फोट र ड्रोन आक्रमणका घटनाले युद्ध क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर फैलिन सक्ने चिन्ता बढाएको छ।

१. युद्धभूमिमा निरन्तर आक्रमण
इजरायली सेनाले इरानका मिसाइल प्रक्षेपण केन्द्रहरूमा नयाँ आक्रमण गरेको जनाएको छ। यसको जवाफमा इरानले पनि विभिन्न स्थानमा प्रतिआक्रमण जारी राखेको छ। संयुक्त अरब इमिरेट्सको अबुधाबीमा भएका आक्रमणमा केही मानिस घाइते भएको रिपोर्ट आएको छ। यसैबीच अमेरिकी समाचार संस्था CNN को टोली युद्ध सुरु भएपछि पहिलोपटक इरान भित्र प्रवेश गर्न सफल भएको छ।

२. युद्ध मध्यपूर्वभन्दा बाहिर फैलिने संकेत
युद्धको प्रभाव अब मध्यपूर्व बाहिर पनि फैलिन सक्ने संकेत देखिएको छ। अजरबैजानको एउटा विमानस्थलमा इरानी ड्रोनले आक्रमण गरेको भन्ने आरोपलाई इरानले अस्वीकार गरेको छ। उता श्रीलंकानजिक अमेरिकी सेनाले इरानी युद्धपोत डुबाएको घटनालाई तेहरानले “क्रूर अपराध” भन्दै कडा आलोचना गरेको छ।

३. नागरिकहरूको उद्धार अभियान तीव्र
युद्धका कारण मध्यपूर्वमा अलपत्र परेका यात्रुहरूलाई बाहिर निकाल्ने प्रयास बढाइएको छ। विभिन्न एयरलाइन्सले अतिरिक्त उडानहरू सञ्चालन गर्न थालेका छन् भने केही सरकारले चार्टर उडानमार्फत आफ्ना नागरिक फर्काउने प्रयास गरिरहेका छन्। तर पनि अझै धेरै मानिसहरू सीमित यात्रा विकल्पका कारण त्यहीँ फसेका छन्।

४. कुर्द समूहलाई लक्षित कारबाही
इरानले देशको पश्चिमी सीमाबाट प्रवेश गर्ने योजना बनाएका “अलगाववादी आतङ्ककारी समूहहरू”लाई लक्षित गरेर कारबाही गरिएको जनाएको छ। यसअघि अमेरिकी गुप्तचर संस्था CIA ले इरानभित्र जनविद्रोह भड्काउने उद्देश्यले कुर्द लडाकुहरूलाई हतियार उपलब्ध गराउन काम गरिरहेको भन्ने रिपोर्ट सार्वजनिक भएको थियो।

युद्धको तनावबीच एसियाली शेयर बजारमा बलियो पुनरागमन

मध्यपूर्वमा जारी तनावका कारण अघिल्लो दिन ठूलो गिरावट आएको एसियाली शेयर बजार बिहीबार भने उल्लेखनीय रूपमा उकासिएको छ। युरोपेली बजार पनि हल्का बढेका छन् भने अमेरिकी बजार खुल्ने संकेत मिश्रित देखिएको छ।

दक्षिण कोरियामा ठूलो उछाल

दक्षिण कोरियाको प्रमुख सूचक कोस्पी (Kospi) बिहीबार करिब ९.६ प्रतिशतले बढेर बन्द भएको छ। यसअघि बुधबार यो सूचक १२ प्रतिशतसम्म घटेको थियो, जुन हालैका वर्षहरूकै सबैभन्दा ठूलो गिरावटमध्ये एक मानिएको छ।

एसिया–प्रशान्त क्षेत्रका बजार विश्लेषक थोमस म्याथ्युजका अनुसार हालसम्म कोरियाली शेयर बजार अत्यधिक उत्साह र सम्भावित सट्टेबाजीका कारण धेरै माथि पुगेको थियो। त्यसैले यस्तो ठूलो गिरावट केही हदसम्म “स्वाभाविक सुधार” जस्तै भएको उनले बताएका छन्।
उनका अनुसार कम्पनीहरूको आम्दानीबारे अपेक्षा अत्यन्तै उच्च भएको थियो, जसले बजारलाई अस्थिर बनाएको थियो।

अन्य एसियाली बजारमा मध्यम सुधार

बुधबारको गिरावट कम भएका अन्य एसियाली बजारहरूमा पनि बिहीबार सुधार देखिएको छ, तर कोरियाको जस्तो ठूलो उछाल भने देखिएको छैन।

युरोपेली बजार पनि हरियो

युरोपको प्रमुख सूचक STOXX Europe 600 करिब ०.५ प्रतिशतले बढेको छ। यसले हप्ताको सुरुवातमा आएको गिरावटपछि लगातार दोस्रो दिन सुधार देखाएको हो।

अमेरिकी बजार खुल्ने संकेत मिश्रित

वाल स्ट्रिट खुल्ने संकेत दिने अमेरिकी स्टक फ्युचर्स बिहीबार बिहान प्रायः स्थिर देखिएका छन्।

• Dow Jones करिब ०.१% घटेर खुल्ने संकेत

• S&P 500 र Nasdaq भने लगभग स्थिर

समाचारसँगै बजार संवेदनशील

विश्लेषकहरूका अनुसार अहिले विश्वका वित्तीय बजारहरू युद्धसम्बन्धी समाचारप्रति अत्यन्त संवेदनशील भएका छन्।

जर्मन बैंक Deutsche Bankले जारी गरेको विश्लेषणमा इरानले अमेरिकासँग अप्रत्यक्ष रूपमा वार्ता गर्न सम्पर्क गरेको खबर आएपछि बजारमा सकारात्मक मनोवृत्ति देखिएको उल्लेख गरिएको छ।

त्यस्तै Jefferiesका अर्थशास्त्री मोहित कुमारले पनि उक्त रिपोर्टले बजारमा सुधारको वातावरण बनाउन सहयोग गरेको बताएका छन्।

तेलको मूल्य फेरि उकालो

विश्व बजारमा तेलको मूल्य पनि बढ्दो क्रममा छ।

• ब्रेन्ट क्रूड (अन्तर्राष्ट्रिय मानक) बिहीबार बिहान करिब २.४% बढेर प्रति ब्यारेल ८३ डलर पुगेको छ।

• अमेरिकी मानक WTI करिब ३% बढेको छ।

बुधबारको कारोबार पनि ब्रेन्ट तेलको मूल्य जनवरी २०२५ पछिकै उच्च स्तरमा पुगेको थियो।