इजरायली हवाई तथा स्थल आक्रमणमा गाजा सिटी र खान युनिस क्षेत्रमा शुक्रबार बिहानदेखि कम्तीमा ३१ जना फिलिस्तीनीको ज्यान गएको छ । मृतकमध्ये कम्तीमा ६ जना बालबालिका रहेका छन् । अल जजिरासँग कुरा गरेका चिकित्सकीय स्रोतहरूले यो जानकारी दिएका हुन् । यो पछिल्लो हिंसा रफाह नाका आइतबार पुनः खोलिने घोषणा हुनुभन्दा ठीक एक दिनअघि भएको हो । रफाह नाका गाजालाई मिस्रसँग जोड्ने एकमात्र प्रमुख सीमाना हो, जुन सन् २०२४ मेयता बन्द रहेको थियो । गाजाको सरकारी सञ्चार कार्यालयका अनुसार, सन् २०२५ अक्टोबर १० मा अमेरिकाको मध्यस्थतामा युद्धविराम लागू भएपछि पनि इजरायली सेनाको कारबाहीबाट ५ सयभन्दा बढी फिलिस्तीनी मारिइसकेका छन् । अक्टोबर २०२३ मा सुरु भएको इजरायलको गाजाविरुद्धको युद्धमा अहिलेसम्म कम्तीमा ७१,७६९ जना फिलिस्तीनीको ज्यान गएको र १,७१,४८३ जना घाइते भएको तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको छ । यसैबीच, हमासको नेतृत्वमा सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा इजरायलभित्र गरिएको आक्रमणमा करिब १,१३९ जना मानिस मारिएका थिए भने झण्डै २५० जनालाई बन्धक बनाइएको थियो । गाजामा जारी हिंसा, युद्धविराम उल्लंघन र बढ्दो मानवीय संकटले क्षेत्रीय अवस्था झनै गम्भीर बन्दै गएको अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको चिन्ता छ ।

उता क्युबाका राष्ट्रपति मिगुएल डियाज–कानेलले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको पछिल्लो कदमलाई क्युबाको अर्थतन्त्रलाई “घाँटी थिचेर सास फेर्न नसक्ने बनाउने प्रयास” भन्दै कडा शब्दमा आलोचना गरेका छन् । ट्रम्पले बिहीबार जारी गरेको कार्यकारी आदेशमार्फत क्युबालाई तेल आपूर्ति गर्ने कुनै पनि देशमाथि अतिरिक्त भन्सार शुल्क (ट्यारिफ) लगाउने धम्की दिएका छन् । सो आदेशमा क्युबाको समाजवादी सरकारलाई अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि “असामान्य र गम्भीर खतरा”को रूपमा चित्रण गरिएको छ । शुक्रबार सामाजिक सञ्जालमार्फत प्रतिक्रिया दिँदै राष्ट्रपति डियाज–कानेलले ट्रम्पले “झुटो र आधारहीन बहानामा” क्युबासँग सार्वभौम रूपमा तेल व्यापार गर्ने देशहरूलाई दण्डित गरेर क्युबाको अर्थतन्त्रलाई पूर्ण रूपमा दबाउन खोजेको आरोप लगाए । उनले भने, “यो नयाँ कदमले अमेरिकी जनताको हितलाई व्यक्तिगत स्वार्थका लागि कब्जा गर्ने समूहको फासिवादी, आपराधिक र नरसंहारकारी चरित्र प्रकट गर्छ ।” उनको टिप्पणी अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोतर्फ संकेत गरिएको मानिएको छ, जो क्युबा सरकारका कट्टर आलोचकका रूपमा चिनिन्छन् ।

तेल संकट र बढ्दो मानवीय पीडा

इन्धन अभावका कारण क्युबा अहिले लामो समयसम्मको विद्युत् कटौतीको चपेटामा छ । यो अवस्था यसै महिनाको सुरुतिर अमेरिकाले भेनेजुएलाको राजधानी कराकासमा गरेको सैन्य कारबाहीपछि झन् जटिल बनेको बताइन्छ । सो कारबाहीमा निकोलस मादुरो र उनकी पत्नीलाई पक्राउ गरिएको थियो । उक्त घटनामा क्युबाका कम्तीमा ३२ जना सैनिक तथा गुप्तचर अधिकारीको ज्यान गएको क्युबाली दाबी छ । त्यसयता अमेरिकाले भेनेजुएलाको तेल क्षेत्रमाथि प्रभावकारी नियन्त्रण जमाएको र क्युबातर्फ जाने तेल आपूर्ति रोक्ने चेतावनी अन्य वामपन्थी सरकारहरूलाई पनि दिएको क्युबाको आरोप छ ।

‘अन्तर्राष्ट्रिय आपतकाल’ घोषणा

क्युबाका विदेशमन्त्री ब्रुनो रोड्रिगेजले ट्रम्पको कदमलाई “असामान्य र गम्भीर खतरा” भन्दै अन्तर्राष्ट्रिय आपतकालको अवस्था घोषणा गरेका छन् । भेनेजुएलाको सरकारले पनि यस निर्णयलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र विश्व व्यापारका सिद्धान्तविपरीत भन्दै निन्दा गरेको छ । अल जजिराका संवाददाता एड अगस्टिनका अनुसार ट्रम्पको घोषणाले क्युबामा “ठूलो मनोवैज्ञानिक धक्का” दिएको छ । विश्लेषकहरूले यसलाई अमेरिकाले क्युबामाथि अहिलेसम्म गरेको “सबैभन्दा कडा आर्थिक प्रहार”को संज्ञा दिएका छन् ।

हवाना सडकको आवाज

हवानामा सर्वसाधारणहरूले ट्रम्पको धम्कीप्रति आक्रोश व्यक्त गरेका छन् । “मेरो खाना बिग्रँदैछ, बिहान ६ बजेदेखि बिजुली छैन,” स्थानीय बासिन्दा येनिया लियोनले भनिन् । ८९ वर्षीय अवकाशप्राप्त डिजाइनर लाजारो अल्फोन्सोले ट्रम्पलाई “विश्वको शेरिफ” भन्दै यो अवस्थालाई युद्धसरह ठाने । उनले १९९० को दशकको ‘स्पेशल पिरियड’ भन्दा अहिलेको अवस्था अझै खराब भएको बताए ।

मेक्सिको र अन्य देशको चिन्ता

मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शाइनबाउमले क्युबालाई सहयोग जारी राख्ने वैकल्पिक उपाय खोज्ने बताएकी छन् । उनले तेल आपूर्ति रोकिँदा क्युबामा ठूलो मानवीय संकट आउन सक्ने चेतावनी दिइन् ।
मेक्सिको, रुस र भेनेजुएला क्युबाका प्रमुख इन्धन आपूर्तिकर्ता हुन् । पछिल्ला तथ्यांकअनुसार क्युबाले प्रयोग गर्ने तेलमध्ये करिब ४४ प्रतिशत मेक्सिको, ३३ प्रतिशत भेनेजुएला र करिब १० प्रतिशत रुसबाट आउने गर्छ ।

दशकौँ पुरानो प्रतिबन्ध

संयुक्त राष्ट्रसंघकी विशेष प्रतिवेदक एलेना डोहानले गत वर्ष अमेरिकाले क्युबामाथि लगाएको लामो समयदेखिको प्रतिबन्ध उठाउनुपर्ने बताएकी थिइन् । अमेरिकाले सन् १९६२ देखि क्युबामाथि लगभग पूर्ण व्यापार प्रतिबन्ध लगाएको छ, जसको उद्देश्य सन् १९५९ को क्रान्तिपछि सत्तामा आएका फिडेल क्यास्ट्रोको सरकारलाई कमजोर पार्नु थियो । डोहानका अनुसार यी प्रतिबन्धहरूले क्युबामा खाना, औषधि, बिजुली, पानी र आवश्यक उपकरणको गम्भीर अभाव सिर्जना गरेको छ । यसको समग्र असरले जीवन, स्वास्थ्य, भोजन र विकाससम्बन्धी मानव अधिकारहरूमा गम्भीर क्षति पुर्‍याइरहेको उनले चेतावनी दिएकी छन् ।

यता पाकिस्तानको दक्षिण–पश्चिमी प्रान्त बलुचिस्तानमा सशस्त्र समूहले एकसाथ समन्वित आक्रमण गर्दा कम्तीमा १० जना सुरक्षा अधिकारी र ११ जना सर्वसाधारण नागरिकको ज्यान गएको सरकारी अधिकारीहरूले बताएका छन् । पछिल्ला वर्षहरूदेखि हिंसाग्रस्त बनेको यस क्षेत्रमा भएको यो घटना अत्यन्त गम्भीर मानिएको छ ।

प्रान्तीय राजधानी क्वेट्टाका विभिन्न प्रहरी चौकीहरूलाई लक्षित गरी शनिबार बिहान करिब ३ बजे (स्थानीय समय) आक्रमण सुरु भएको थियो । अधिकारीहरूका अनुसार, जातीय बलुच सशस्त्र समूहसँग आबद्ध बन्दुकधारीहरूले एकैपटक धेरै स्थानमा आक्रमण गरेका थिए ।

बलुचिस्तानमा दशकौँदेखि विद्रोह

खनिज स्रोतले धनी भए पनि पाकिस्तानकै सबैभन्दा गरिब प्रान्त मानिने बलुचिस्तानमा दशकौँदेखि पृथकतावादी आन्दोलन चलिरहेको छ । यहाँ विद्रोही समूहहरूले सुरक्षा निकाय, विदेशी नागरिक र अन्य प्रान्तबाट आएका व्यक्तिहरूमाथि आक्रमण गर्दै आएका छन् । यो प्रान्त अफगानिस्तान र इरानसँग सिमाना जोडिएको रणनीतिक क्षेत्र हो ।

समाचार संस्था एएफपीका अनुसार शनिबारको आक्रमणको जिम्मेवारी प्रतिबन्धित सशस्त्र संगठन बलुचिस्तान लिबरेसन आर्मी (BLA)ले लिएको छ । उक्त समूहले सैन्य संरचना, प्रहरी र नागरिक प्रशासनका अधिकारीहरूलाई लक्षित गरी बन्दुक आक्रमण र आत्मघाती हमला गरेको दाबी गरेको छ ।

१२ भन्दा बढी स्थानमा आक्रमण

नाम नखुलाइएको एक सुरक्षा अधिकारीका अनुसार आक्रमण १२ भन्दा बढी स्थानमा एकैसाथ गरिएको थियो । पछिल्लो ४८ घण्टामा मात्रै कम्तीमा ६७ जना बीएलए लडाकु मारिएको बताइएको छ । यससँगै दुई दिनमा मारिने लडाकुको संख्या १०८ पुगेको सुरक्षा स्रोतको दाबी छ । बलुचिस्तान सरकारका प्रवक्ता शाहिद रिन्दले अधिकांश आक्रमणहरू असफल पारिएको बताएका छन् ।

भारतमाथि आरोप

पाकिस्तानका गृहमन्त्री मोहसिन नक्वीले विज्ञप्ति जारी गर्दै आक्रमणलाई “फित्ना–अल–हिन्दुस्तान” भन्दै बीएलएलाई छिमेकी देश भारतको समर्थन रहेको आरोप लगाए । प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले पनि सुरक्षा बलको प्रशंसा गर्दै भारतमाथि पृथकतावादीलाई सहयोग गरेको आरोप लगाए । “आतङ्कवाद पूर्ण रूपमा समाप्त नभएसम्म हाम्रो लडाइँ जारी रहनेछ,” उनले भने । हालसम्म नयाँ दिल्लीले यी आरोपबारे औपचारिक प्रतिक्रिया दिएको छैन ।

अपहरण र सेवा अवरुद्ध

आक्रमणका क्रममा पाकिस्तानी सुरक्षा निकायका केही सदस्यहरू अपहरणमा परेको विवरण पनि आएको छ । स्थिति नियन्त्रणमा लिन इन्टरनेट र रेल सेवा अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ र व्यापक सुरक्षा कारबाही जारी छ ।

पछिल्ला दिनमा बढ्दो हिंसा

यी आक्रमणहरू हुनुभन्दा एक दिनअघि मात्रै पाकिस्तानी सेनाले बलुचिस्तानमा दुई छुट्टाछुट्टै कारबाहीमा ४१ जना सशस्त्र लडाकु मारिएको दाबी गरेको थियो ।

बलुचिस्तानका मुख्यमन्त्री सरफराज बुग्तीका अनुसार, पछिल्ला १२ महिनामा मात्रै सुरक्षा बलले ७ सयभन्दा बढी आतङ्ककारी मारिसकेका छन् । “यी आक्रमणहरूले आतङ्कवादविरुद्धको हाम्रो दृढ संकल्प कमजोर बनाउन सक्दैन,” उनले भने ।

क्षेत्रीय सुरक्षा चुनौती

बलुच पृथकतावादी समूहहरूका साथै पाकिस्तान तालिबान (TTP)ले पनि पछिल्ला महिनामा आक्रमण तीव्र बनाएका छन् । टीटीपी अफगानिस्तानका तालिबानसँग नजिक रहेको मानिन्छ, जो सन् २०२१ अगस्टमा फेरि सत्तामा फर्किएका थिए । गत वर्ष बलुच विद्रोहीहरूले ४५० यात्रु सवार रेलमाथि आक्रमण गरेका थिए, जसले दुई दिनसम्म चलेको घेराबन्दीमा दर्जनौँ मानिसको ज्यान गएको थियो ।
यसैगरी, अगस्ट २०२४ मा पुल विस्फोट, होटलमा आक्रमण र सुरक्षा प्रतिष्ठानलाई लक्षित कारबाही हुँदा पनि दर्जनौँको मृत्यु भएको थियो । पछिल्लो घटनाक्रमले बलुचिस्तानमा सुरक्षा अवस्था अझै अत्यन्तै नाजुक रहेको स्पष्ट देखाएको छ ।