अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भ (Federal Reserve) को नयाँ अध्यक्षका रूपमा कट्टरपन्थी धारणा राख्ने अर्थशास्त्री केभिन वार्शलाई मनोनयन गरेका छन्। ५५ वर्षीय वार्श यसअघि सन् २००६ देखि २०११ सम्म फेडका गभर्नरका रूपमा काम गरिसकेका अनुभवी व्यक्ति हुन्। उनी केन्द्रीय बैंकको नीतिप्रति खुलेर आलोचना गर्ने व्यक्तित्वका रूपमा चिनिन्छन्।

किन वार्श ?

ट्रम्पको यो छनोटलाई राष्ट्रपतिको चाहना र लगानीकर्ताको अपेक्षा—दुवैलाई सन्तुलनमा राख्ने दुर्लभ उम्मेदवारका रूपमा हेरिएको छ। ह्वाइट हाउसबाट ब्याजदर नीतिलाई लिएर लामो समयदेखि फेडमाथि राजनीतिक दबाब रहँदै आएको सन्दर्भमा वार्शको आगमन अर्थपूर्ण मानिएको छ।

जेरोम पावेलको उत्तराधिकारी

ट्रम्पले सन् २०१८ मा नियुक्त गरेका वर्तमान अध्यक्ष जेरोम पावेलको कार्यकाल मे महिनामा सकिँदैछ। पावेलले ब्याजदर छिटो घटाउन राष्ट्रपतिको दबाब अस्वीकार गर्दै आएका कारण ट्रम्पको तीव्र आलोचनाको सामना गर्दै आएका थिए। हाल उनी संघीय अभियोजकहरूको छानबिनको घेरामा पनि छन्।

फेडरल रिजर्भ के हो ?

फेडरल रिजर्भ अमेरिकाको केन्द्रीय बैंक हो, जसले सरकारबाट स्वतन्त्र रूपमा काम गर्छ। यसको मुख्य दुई उद्देश्य—

1. मूल्य स्थिरता कायम राख्नु (२ प्रतिशत मुद्रास्फीति लक्ष्य)

2. अधिकतम रोजगारी सुनिश्चित गर्नु

यी लक्ष्य हासिल गर्न फेडले ब्याजदरलाई प्रमुख उपकरणका रूपमा प्रयोग गर्छ। ब्याजदर बढाउँदा मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा मद्दत हुन्छ, तर दीर्घकालसम्म उच्च ब्याजदर रहँदा आर्थिक वृद्धि र रोजगारीमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ।

हालै फेडले ब्याजदर ३.५% देखि ३.७५% को दायरामा यथावत राखेको छ। पावेलका अनुसार आर्थिक गतिविधि र व्यवसायिक लगानी बढिरहेको छ भने उपभोक्ता खर्चले पनि ‘लचिलोपन’ देखाएको छ।

केभिन वार्श को हुन् ?

वार्श वाल स्ट्रिटका अनुभवी तथा पूर्व फेड गभर्नर हुन्। उनले केन्द्रीय बैंकमा “नीतिगत परिवर्तन (regime change)” आवश्यक भएको भन्दै कडा टिप्पणी गर्दै आएका छन्। गत वर्षको एक भाषणमा उनले अमेरिकी वित्तीय नीतिलाई “खतरनाक दिशातर्फ उन्मुख” भनेका थिए र “अजिम्मेवार खर्च” बढेको आरोप लगाएका थिए। नजिकिँदो अवधिमा ब्याजदर घटाउने पक्षमा आवाज उठाउने व्यक्तिका रूपमा पनि उनलाई हेरिन्छ।

अब के हुन्छ ?

अब वार्शको नियुक्ति अमेरिकी सिनेटबाट पुष्टि (Senate confirmation) हुनुपर्नेछ। तर वर्तमान अध्यक्ष पावेलमाथि छानबिन जारी रहेकाले नयाँ अध्यक्ष नियुक्तिमा ढिलाइ हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ।

न्युयोर्कस्थित व्यवसाय संवाददाता नाटाली शर्मनका अनुसार, वार्शको मनोनयनले अमेरिकी मौद्रिक नीतिको दिशा, बजारको मनोविज्ञान र ह्वाइट हाउस–फेड सम्बन्धमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्न सक्छ।