गुगलकी मातृ कम्पनी ‘अल्फाबेट’का सीईओ सुन्दर पिचाईले अहिले संसारभर देखिएको कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लगानीको बुममा केही “अविवेकपूर्ण” तत्वहरू देखिएको बताएका छन्। बीबीसीसँगको विशेष अन्तरवार्तामा उनले भने— “एआईमा भइरहेको वृद्धि असाधारण क्षण हो, तर यसमा केही अंश अविवेक पनि मिसिएको छ।”

सिलिकन भ्यालीदेखि विश्वका ठूला बजारहरूमा एआई कम्पनीहरूको मूल्य ह्वात्तै बढिरहेको र अर्बौं–खर्बौं डलरका सौदाहरू हुँदै गर्दा सम्भावित एआई ‘बबल’ फुट्ने डर विशेषज्ञहरूले व्यक्त गरेका छन्। सोही विषयमा पिचाईले स्पष्ट रूपमा भने— “कुनै कम्पनी पूर्ण सुरक्षित हुँदैन, हामी पनि होइनौँ।”

अन्तरवार्तामा उनले ऊर्जा आवश्यकता, जलवायु लक्ष्यमा परेको ढिलाइ, बेलायतमा हुने ठूलो लगानी, एआई मोडेलहरूको शुद्धता, र रोजगारीमा एआईले पार्ने प्रभावजस्ता विषयमा पनि विस्तृत टिप्पणी गरे।

अल्फाबेटका सेयर सात महिनामा दोब्बर भएर कम्पनीको मूल्य ३.५ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। एनभिडियासँग प्रतिस्पर्धा गर्ने एआई ‘सुपरचिप’ विकास, युट्युबदेखि मोडेलसम्म पूरा ‘फुल स्ट्याक’ प्राविधिक क्षमताको कारण गुगलमाथिको भरोसा बढेको बताइएको छ। तर, ओपनएआई वरिपरि भइरहेको १.४ ट्रिलियन डलर बराबरका जटिल लगानी सम्झौताहरूले बजारमा ‘डट–कम बबल’ जस्तै जोखिम पैदा गरेको विश्लेषकहरूको चेतावनी छ।

पिचाईले भने— “इन्टरनेटको सुरुआतमा पनि अत्यधिक लगानी भयो, केही अविवेक पनि थियो। तर त्यसले इन्टरनेटको महत्व कम गर्दैन। एआई पनि उस्तै हुनेछ— केही कुरा तर्कसम्मत छन्, केहीमा अविवेक मिश्रित छ।”

यसअघि जेपी मोर्गनका प्रमुख जेमी डाइमोनले पनि एआईमा भएको विशाल लगानीमध्ये केही रकम ‘हराउन सक्छ’ भनेका थिए।

पिचाईका अनुसार, गुगलको आफ्नै चिपदेखि डेटा, मोडेल र वैज्ञानिक अनुसन्धानसम्मको ‘पूर्ण श्रृंखला’ भएकोले कम्पनी बजारको उतार–चढाव सामना गर्न तुलनात्मक रूपमा सक्षम छ।

अल्फाबेटले बेलायतमा £५ अर्बको लगानी गर्दै आगामी दुई वर्षभित्र एआई पूर्वाधार र अनुसन्धानलाई मजबुत बनाउने घोषणा गरेको छ। उनले पहिलो पटक “बेलायतमै मोडेल ट्रेन गर्ने” निर्णय पनि सार्वजनिक गरे, जसलाई बेलायती मन्त्रीहरूले एआई ‘सुपरपावर’ बन्ने योजनाको महत्वपूर्ण कदम मानिरहेका छन्।

तर, एआईले ऊर्जा खपत अत्यधिक बढाएको पिचाईले स्वीकारे— अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीका अनुसार गत वर्ष विश्वको १.५% विजुली मात्र एआईले खपत गर्‍यो। पिचाईले देशहरूले—including UK—नयाँ ऊर्जा स्रोत विस्तार र पूर्वाधार निर्माणमा छिटो ध्यान दिनुपर्ने बताए।

एआईको तीव्र विस्तारले गुगलका २०३० सम्म ‘नेट–जिरो’ लक्ष्यमा पनि केही ढिलाइ आएको उनले स्वीकारे, यद्यपि नयाँ ऊर्जा प्रविधिमा लगानी गर्दै लक्ष्य पूरा गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याए।

पिचाईका अनुसार— “एआई मानवताले बनाएको सबैभन्दा गहिरो प्रविधि हो। यसले समाजमा अवश्यै बाधा–अवरोध ल्याउँछ, तर विशाल अवसर पनि सिर्जना गर्छ।”

रोजगारीमा एआईले कसरी प्रभाव पार्छ भन्ने प्रश्नमा उनले भने— “कामहरू रूपान्तरण हुनेछन्, केही नयाँ काम जन्मन्छन्। जो मानिस परिवर्तित उपकरण सिकेर अघि बढ्छन्, उनीहरू नै सफल हुनेछन्। शिक्षक, चिकित्सक—सबै पेशा रहनेछन्, तर एआई प्रयोग गर्न सिकेको व्यक्ति आफ्नो क्षेत्रमा अर्कोभन्दा धेरै अगाडि हुनेछ।”