ईरानको एक प्रमुख बन्दरगाहमा ठूलो विस्फोट हुँदा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु र ७५० जना घाइते भएका छन् ।

यो विस्फोट शनिबार बिहान दक्षिणी सहर बान्दर अब्बास नजिकै रहेको देशको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक बन्दरगाह शहीद रजाईमा भएको थियो। विस्फोटले वरिपरिका भवनका झ्याल र छाना उडाएको र सवारी साधनहरू नष्ट गरेको बताइएको छ। स्थानीय बासिन्दाहरूले विस्फोटको प्रभाव ५० किलोमिटर (३१ माइल) टाढासम्म महसुस गरेको बताएका छन्।

भिडियोहरूमा आगो बिस्तारै बलिरहेको देखिन्छ र त्यसपछि ठूलो विस्फोट भएको छ, जहाँ मानिसहरू भागिरहेको र केही सडकमा घाइते अवस्थामा धुवाँले ढाकिएको वातावरणमा देखिन्छन्।

“पूरै गोदाम धुवाँ, धुलो र खरानीले भरिएको थियो। म टेबलमुनि गएको थिएँ वा विस्फोटले त्यहाँ हानेको थाहा छैन,” घटनास्थल नजिकै रहेका एक व्यक्तिले राज्य टेलिभिजनलाई बताएका छन्।

हवाई दृश्यहरूमा कम्तीमा तीन स्थानमा आगो लागेको देखिन्छ र ईरानका गृहमन्त्रीले पछि पुष्टि गरेका छन् कि आगो एक कन्टेनरबाट अर्को कन्टेनरमा फैलिरहेको छ। क्षेत्रका विद्यालय र कार्यालयहरू आइतबारका लागि बन्द गर्न आदेश दिइएको छ।

एक निजी समुद्री जोखिम मूल्याङ्कन गर्ने संस्थाले भनेको छ कि प्रभावित कन्टेनरहरूमा बलिस्टिक मिसाइलहरूका लागि ठोस इन्धन राखिएको थियो।

“ईरानी बलिस्टिक मिसाइलमा प्रयोगका लागि तयार गरिएको ठोस इन्धनको ढुवानीको गलत ह्याण्डलिङका कारण आगलागी भएको” अम्ब्रे इन्टेलिजेन्सले जनाएको छ।

अम्ब्रेका अनुसार, मार्च २०२५ मा एक ईरानी झण्डा राखेको जहाजले सो बन्दरगाहमा सोडियम पर्च्लोरेट रकेट इन्धनको ढुवानी गरेको थियो।

फाइनान्सियल टाइम्स अखबारले पहिल्यै चीनबाट ईरानमा दुई जहाजले इन्धन ल्याएको रिपोर्ट गरेको थियो।

राज्य सञ्चारमाध्यमहरूले साक्षीहरूलाई उद्धृत गर्दै भनेका छन् कि आगलागी सुरु भइ सील नगरिएका कन्टेनरहरूमा फैलिएको थियो, जसमा “ज्वलनशील सामग्रीहरू” राखिएका थिए।

पछि भन्सार अधिकारीहरूले राज्य टेलिभिजनमा बताएअनुसार, सम्भवत: खतरनाक र रासायनिक सामग्री भण्डारण स्थलमा आगलागी भई विस्फोट भएको हो।

पछिल्लो अद्यावधिकमा, अम्ब्रेले ईरानको राष्ट्रिय विपद् व्यवस्थापन संगठनलाई उद्धृत गर्दै भनेको छ कि अधिकारीहरूले पहिल्यै शहीद रजाई बन्दरगाहलाई रसायनिक वस्तुको सुरक्षित भण्डारण सम्बन्धी चेतावनी दिएका थिए।

शहीद रजाई बन्दरगाह ईरानको सबैभन्दा ठूलो र अत्याधुनिक टर्मिनल हो, जहाँबाट देशको ठूलो मात्रामा व्यापारिक ढुवानी हुने गर्दछ।

यो होरमुजको जलडमरूमा अवस्थित छ, जुन तेल ढुवानीका लागि एक प्रमुख समुद्री मार्ग हो, र बान्दर अब्बासदेखि करिब २० किलोमिटर (१२ माइल) पश्चिममा पर्छ। बान्दर अब्बास ईरानको दक्षिणी तटको प्रमुख बन्दरगाह सहर हो र त्यहाँ ईरानी नौसेनाको मुख्य बेस पनि अवस्थित छ।

ईरानको राष्ट्रिय तेल उत्पादन कम्पनीले विस्फोटको देशका तेलशुद्धीकरण केन्द्रहरू, इन्धन ट्याङ्करहरू र पाइपलाइनहरूसँग “कुनै सम्बन्ध नभएको” स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएको छ।

ईरानी राष्ट्रपति मासुद पेजेश्कियानले पीडितप्रति आफ्नो “गहिरो दुःख र समवेदना” व्यक्त गरेका छन्। उनले घटनाको सरकारी अनुसन्धान घोषणा गरेका छन् र गृहमन्त्रीलाई क्षेत्रतर्फ पठाएर अनुसन्धानको नेतृत्व गर्न निर्देशन दिएका छन्।

शनिबारको विस्फोट ईरानी र अमेरिकी अधिकारीहरूबीच इरानको आणविक कार्यक्रमबारेको पछिल्लो वार्तासँग मिलेर परेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले तेहरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्नका लागि सम्झौता गर्ने लक्ष्य राखेका छन्।

ओमानका मध्यस्थमार्फत वार्ता भइरहेका छन्, र दुबै पक्षले केही प्रगत भएको बताएका छन्। तर इरानका प्रमुख प्रतिनिधिले भने अझै केही मतभेदहरू सुल्झाउन बाँकी रहेको बताएका छन्। वार्ता अर्को हप्ता पनि जारी रहनेछ।

इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रममा केही प्रतिबन्धहरू स्वीकार्न सक्ने भनेको छ, यदि त्यसको बदलामा उसमाथिको प्रतिबन्धहरू हटाइनेछ भने। तर उसले युरेनियम समृद्धिकरण रोकिने छैन भन्ने अडान दोहोर्याएको छ। उसले आफ्नो आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा नागरिक प्रयोजनका लागि मात्र भएको दाबी गरेको छ।

यस वर्षको वार्ताले सन् २०१८ पछि पहिलो पटक अमेरिका र इरानबीच उच्चस्तरीय संवाद पुनः सुरु गरेको हो। सन् २०१८ मा ट्रम्पले आफ्नो पहिलो कार्यकालमा इरानको आणविक गतिविधिमा सीमितता लगाउने अघिल्लो सम्झौताबाट अमेरिका बाहिर निकालेका थिए र पुनः आर्थिक प्रतिबन्धहरू लगाएका थिए।