अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्य गर्ने सहमतिनजिक पुगेको संकेत देखिएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ठूलो उतारचढाव देखिएको छ। तेलको मूल्य घट्दा विश्वभरका शेयर बजार भने उकालो लागेका छन्।

विश्व बजारको मानक मानिने Brent crude को मूल्य एकाएक घटेर प्रतिब्यारेल ९७ डलरसम्म झरेको थियो, यद्यपि केही समयपछि पुनः थोरै सुधार देखियो। दिनको सुरुवातमा यही तेलको मूल्य १०८ डलरभन्दा माथि पुगेको थियो।

युरोपेली शेयर बजारहरूमा उल्लेखनीय उछाल देखिएको छ। बेलायतको प्रमुख सूचकांक FTSE 100, जर्मनीको DAX र फ्रान्सको CAC 40 सबैमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। एशियाली बजारहरू पनि समग्रमा सकारात्मक रहँदै बन्द भएका छन्।

यो सकारात्मक संकेत त्यतिबेला देखिएको हो जब समाचार माध्यम Axios ले अमेरिका र इरानबीच छोटो प्रारूपको सहमति पत्र तयार हुने अन्तिम चरणमा पुगेको रिपोर्ट सार्वजनिक गर्‍यो। उक्त सहमतिले युद्ध अन्त्य मात्र होइन, परमाणु कार्यक्रमसम्बन्धी विस्तृत वार्ताको ढोका पनि खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यद्यपि तेलको मूल्य अझै पनि युद्ध सुरु हुनुअघि करिब ७० डलर आसपासको स्तरभन्दा निकै माथि नै रहेको छ। Iran र अमेरिकाबीचको तनावले तेल उत्पादन र आपूर्तिमा असर पारेको छ।

संघर्षको केन्द्रमा रहेको छ Strait of Hormuz — विश्वकै अत्यन्त महत्वपूर्ण जलमार्ग, जहाँबाट विश्वको झण्डै २०% तेल तथा ग्यास आपूर्ति हुने गर्दछ। इरानले यहाँबाट गुड्ने जहाजमाथि आक्रमण गर्ने चेतावनी दिएपछि यो मार्ग केही सातादेखि प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध जस्तै भएको छ, जसले विश्व ऊर्जा बजारमा अस्थिरता ल्याएको छ।

एशियाली बजारतर्फ हेर्दा, दक्षिण कोरियाको KOSPI ६.४५% ले उकालो लागेको छ भने हङकङको Hang Seng Index र जापानको Nikkei 225 पनि बढेर बन्द भएका छन्।

यसअघि अप्रिल ८ मा अमेरिका र इरानबीच युद्धविरामको सहमति भएको थियो, जसले तत्काल बजारलाई राहत दिएको थियो। तर त्यसपछि अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले “Project Freedom” नाम दिँदै होर्मुज क्षेत्रमा सैन्य उपस्थिती बढाउने निर्णय गरेपछि तनाव फेरि बढेको थियो।

पछिल्लो समय ट्रम्पले सो अभियान केही समयका लागि स्थगित गर्दै वार्तालाई प्राथमिकता दिने संकेत दिएका छन्। उनले सामाजिक सञ्जालमार्फत इरानसँग “पूर्ण र अन्तिम सहमति” तर्फ उल्लेखनीय प्रगति भएको दाबी गरेका छन्। साथै, इरानमाथि आर्थिक दबाब बढाउन अमेरिकी नाकाबन्दी भने यथावत रहने बताएका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री Marco Rubio ले पनि प्रारम्भिक सैन्य लक्ष्य पूरा भएको भन्दै अब शान्ति सम्झौता नै प्राथमिक विकल्प भएको बताएका छन्।

यद्यपि इरान पक्षबाट स्पष्ट प्रतिक्रिया आइसकेको छैन। इरानी संसदका सभामुख Mohammad Ghalibaf ले भने अमेरिका वर्तमान अवस्थाबाट असन्तुष्ट रहेको र इरान अझै संघर्षको प्रारम्भिक चरणमै रहेको संकेत दिएका छन्।