होर्मुज बन्द भएपछि सयौँ व्यावसायिक तेल ट्यांकरहरू दुवै किनारमा अलपत्र परेका छन्। अप्रिल १८ मा इरानले यो अत्यन्त संवेदनशील समुद्री मार्ग बन्द गरेपछि जहाजहरूको आवागमन पूर्ण रूपमा रोकिएको छ भने चालकदलहरू जहाजमै फसेका छन्। घटनास्थलबाट गोली चलाइएको र चालकदलले “डरलाग्दा तथा मानसिक रूपमा पीडादायी अनुभव” भोग्नुपरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार होर्मुज जलडमरू एक अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग हो, जहाँबाट जहाजहरूलाई निर्बाध पारगमनको अधिकार हुन्छ। United Nations अन्तर्गतको समुद्री कानुन (UNCLOS) ले पनि यो अधिकार सुनिश्चित गरेको छ। यही मार्गबाट विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल आपूर्ति हुने भएकाले यो क्षेत्रलाई विश्व ऊर्जा बजारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण “चोकपोइन्ट” मानिन्छ।

UK Maritime Trade Operations का अनुसार सोही दिन इरानी गनबोटहरूले एक ट्यांकरमाथि गोली चलाएका थिए भने अर्को कन्टेनर जहाजमा प्रोजेक्टाइल प्रहार हुँदा सामानमा क्षति पुगेको थियो। समुद्री अनुगमन समूह TankerTrackers ले सार्वजनिक गरेको अडियोमा एक चालकदल सदस्यले “सेपाह नौसेना, तपाईंले जान अनुमति दिनुभयो, अहिले किन गोली चलाउँदै हुनुहुन्छ?” भन्दै आपतकालीन सन्देश दिएको सुनिन्छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले जहाजहरूलाई फर्काउन चेतावनीस्वरूप गोली चलाइएको स्वीकार गरेका छन्। भारत सरकारको परराष्ट्र मन्त्रालयले पनि घटनाप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

विश्वकै पाँचौँ ठूलो कन्टेनर शिपिङ कम्पनी Hapag-Lloyd ले आफ्ना जहाजहरू क्षेत्रमा फसेपछि आपतकालीन टोली सक्रिय बनाएको जनाएको छ। कम्पनीका सञ्चार निर्देशक निल्स हाउप्टका अनुसार “जहाजहरू बाहिर निकाल्ने प्रयास असफल भइरहेको छ, चालकदल सुरक्षित भए पनि तनाव र निराशा बढ्दै गएको छ।” उनका अनुसार समुद्री माइनको जोखिम बढेकाले बीमा गर्नसमेत कठिन भएको छ।

हाल कम्पनीका छवटा जहाज दुबई नजिकै लंगर हालेर बसेका छन् र चालकदल अवस्थाको सुधारको प्रतीक्षामा छन्। केही जहाजमा बमका टुक्रा लागेर आगलागीसमेत भएको तथा ड्रोन र मिसाइल नजिकै देखिएको अनुभव चालकदलले भोगेको बताइएको छ।

इरानको Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC) ले अमेरिकी नाकाबन्दी नहटेसम्म जलडमरू बन्द नै रहने चेतावनी दिएको छ। उसले जहाजहरूलाई लंगरबाट नचल्न निर्देशन दिँदै उल्लंघन गरे “शत्रुको सहयोगी” ठहर गरी आक्रमण गरिने चेतावनी दिएको छ।

उता United States Central Command (CENTCOM) ले अमेरिकी नौसेनाका निर्देशित क्षेप्यास्त्र विनाशक जहाजहरू इरानी बन्दरगाह लक्षित नाकाबन्दी अभियानमा संलग्न रहेको जनाएको छ। अमेरिका यो कदमलाई इरानमाथि दबाब सिर्जना गर्न गरिएको बताउँदै आएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति Donald Trump ले इरानले जलडमरू पुनः नबन्द गर्ने सहमति जनाएको दाबी गरे पनि पछिल्लो घटनापछि उनले यसलाई “ब्ल्याकमेल” भन्दै अमेरिका पछि नहट्ने बताएका छन्।