Updated …..अमेरिका–इरानबीच भएको दुई हप्ते युद्धविराममा इजरायलले पनि समर्थन जनाएको छ, तर केही महत्वपूर्ण सर्तहरू स्पष्ट पार्दै आफ्ना हित सुरक्षित राख्ने संकेत दिएको छ। बेन्जामिन नेतन्याहु नेतृत्वको इजरायली सरकारले जारी गरेको वक्तव्यमा डोनाल्ड ट्रम्प को निर्णयलाई समर्थन गरिएको उल्लेख छ। इजरायलका अनुसार इरानले तत्काल होर्मुज जलडमरूमध्य खोल्नुपर्छ र अमेरिका, इजरायल तथा क्षेत्रीय देशहरूमाथि हुने सबै आक्रमण पूर्ण रूपमा रोक्नुपर्छ।

इजरायलले अमेरिकासँग मिलेर इरानबाट उत्पन्न हुने आणविक, मिसाइल र आतङ्कवादी खतरा अन्त्य गर्ने प्रयासलाई पनि जोड दिएको छ। आगामी वार्तामार्फत यी लक्ष्यहरू हासिल गर्ने प्रतिबद्धता अमेरिकाले दिएको इजरायली पक्षको दाबी छ।

तर यो युद्धविराम सबै क्षेत्रमा लागू नहुने स्पष्ट गरिएको छ। इजरायलले विशेष रूपमा उल्लेख गर्दै लेबनान यस सहमतिभित्र नपर्ने जनाएको छ, जसले त्यहाँको सैन्य गतिविधि यथावत् रहन सक्ने संकेत दिएको छ।

इजरायलले युद्धविरामलाई समर्थन गरे पनि आफ्नो सुरक्षा चासो र क्षेत्रीय रणनीतिलाई प्राथमिकता दिँदै आंशिक रूपमा मात्र यसमा प्रतिबद्धता जनाएको देखिन्छ।

Update ……अमेरिका–इरानबीचको बढ्दो तनावबीच अन्ततः अस्थायी सहमतितर्फ कदम बढेको छ। इरानले दुई हप्ताको युद्धविराम स्वीकार गरेको घोषणा गरेको छ, जससँगै कूटनीतिक वार्ताको प्रक्रिया अघि बढ्ने संकेत देखिएको छ।

डोनाल्ड ट्रम्प ले इरानमाथि हुने आक्रमण रोक्ने निर्णय लिँदै, त्यसको सर्तस्वरूप होर्मुज जलडमरूमध्य पूर्ण रूपमा खोल्नुपर्ने बताएका थिए। यही प्रस्तावपछि इरानले युद्धविराम स्वीकार गरेको हो। अब आगामी शुक्रबार पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा औपचारिक वार्ता सुरु हुने तयारी गरिएको छ।

इरानका विदेशमन्त्री सेयेद अब्बास अराघची का अनुसार, युद्धविराम अवधिभर होर्मुजबाट जहाजहरूको आवतजावत इरानी सशस्त्र बलसँग समन्वय गरेर सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गरिनेछ। यसले विश्वव्यापी तेल आपूर्ति र व्यापारमा केही सहजता ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

यो सहमति बन्नुमा पाकिस्तानको मध्यस्थता महत्वपूर्ण देखिएको छ। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफ ले अमेरिकालाई समयसीमा बढाउन आग्रह गरेका थिए भने इरानलाई पनि जलडमरूमध्य पूर्ण रूपमा खोल्न दबाब दिएका थिए। यही पहलपछि दुवै पक्ष वार्तामा आउन तयार भएका हुन्।

अब इस्लामाबादमा हुने वार्ता निर्णायक मानिएको छ। यदि वार्ता सफल भयो भने दीर्घकालीन शान्तिको ढोका खुल्न सक्छ, नत्र पुनः तनाव चर्किने जोखिम अझै कायम नै छ।

Updated …..अमेरिका–इरान तनावबीच अचानक कूटनीतिक मोड आएको छ, जहाँ युद्धभन्दा वार्ताको सम्भावना बलियो देखिन थालेको छ। डोनाल्ड ट्रम्प ले इरानमाथि तय गरिएको सैन्य आक्रमण तत्कालका लागि दुई हप्तासम्म स्थगित गर्ने घोषणा गरेका छन्, तर त्यसका लागि कडा सर्त अघि सारेका छन्। ट्रम्पका अनुसार इरानले होर्मुज लाई पूर्ण रूपमा, तुरुन्तै र सुरक्षित ढंगले अन्तर्राष्ट्रिय जहाजका लागि खोल्नुपर्नेछ। यही शर्त पूरा भएमा मात्रै युद्धविराम कायम रहने उनको स्पष्ट सन्देश छ।

यो निर्णय अचानक होइन। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफ र सेना प्रमुख आसिम मुनिर सँगको संवादपछि ट्रम्पले आफ्नो आक्रामक योजना रोक्ने निर्णय लिएका हुन्। ती नेताहरूले अमेरिकालाई तत्काल आक्रमण नगर्न आग्रह गरेका थिए, जुन प्रस्ताव ट्रम्पले स्वीकारेका हुन्। यसअघि ट्रम्पले समयसीमा तोक्दै सहमति नभए राति नै इरानमाथि ठूलो हमला सुरु हुने चेतावनी दिएका थिए। तर अहिले भने उनले आफूहरूले सैन्य लक्ष्यहरू धेरै हदसम्म हासिल गरिसकेको र दीर्घकालीन शान्ति सम्झौतामा पनि उल्लेख्य प्रगति भएको दाबी गरेका छन्।

ट्रम्पले इरानबाट आएको १० बुँदे प्रस्तावलाई वार्ताका लागि “उपयोगी आधार” भएको बताएका छन्। उनका अनुसार विगतका अधिकांश विवादित विषयहरूमा सहमति नजिक पुगेको छ, र बाँकी कुरा टुंग्याउन दुई हप्ताको समय पर्याप्त हुन सक्छ। इरानतर्फबाट पनि सकारात्मक संकेत देखिएको छ। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले पाकिस्तानको पहलको प्रशंसा गर्दै इरानमाथि आक्रमण बन्द भए आफूले पनि प्रतिरक्षात्मक कारबाही रोकिने जनाएको छ। साथै, होर्मुज जलडमरूमध्यबाट जहाज आवतजावतलाई आफ्ना सैन्य संयन्त्रसँग समन्वय गरेर सुरक्षित रूपमा सञ्चालन गर्न सकिने बताइएको छ।

यसबीच, इजरायलले पनि अन्तिम समयमा इरानमाथिको हवाई आक्रमण रोक्न सहमति जनाएको खबर आएको छ, जसले क्षेत्रीय तनाव कम गर्ने संकेत दिएको छ। पाकिस्तानले अब अर्को चरणको वार्ताका लागि दुवै पक्षलाई इस्लामाबादमा निम्तो दिएको छ। प्रधानमन्त्री शरीफले यो युद्धविराम लेबनान लगायत सबै क्षेत्रमा लागू हुने बताएका छन् र स्थायी समाधानतर्फ अघि बढ्ने आशा व्यक्त गरेका छन्।

तर सबै कुरा अझै अन्तिम भइसकेको छैन। अमेरिकी ह्वाइट हाउसले सम्भावित प्रत्यक्ष वार्ताबारे छलफल भइरहेको स्वीकारे पनि कुनै निर्णय अन्तिम नभएको स्पष्ट पारेको छ।

अमेरिका–इरानबीच दुई हप्ताको युद्धविराम घोषणा भएलगत्तै पनि परिस्थितिले शान्त रूप लिन सकेको छैन, बरु तनाव अझै जटिल अवस्थामा रहेको देखिएको छ।

युद्धविराम घोषणा भएको केही समयमै खाडी क्षेत्र र इजरायलतर्फ मिसाइल आक्रमणहरू भएको रिपोर्ट सार्वजनिक भएका छन्। डोनाल्ड ट्रम्प ले युद्धविराममा सहमति जनाएको घोषणा गरेपछि अमेरिकी सेनाले इरानमाथिको आक्रमण रोकेको बताइएको छ। तर इजरायलले भने आफ्नो सैन्य कारबाही जारी राखेको इजरायली सैन्य प्रवक्ताले जानकारी दिएका छन्, जसले युद्धविरामको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाएको छ।

युद्धविरामको केन्द्रमा रहेको होर्मुज जलडमरूमध्यको विषय पनि निकै संवेदनशील बनेको छ। इरानका विदेशमन्त्री सेयेद अब्बास अराघची का अनुसार युद्धविराम अवधिमा जहाजहरूको आवतजावत इरानी सेनासँग समन्वय गरेर सञ्चालन गरिनेछ। उता ट्रम्पले भने यही जलडमरूमध्य खुला राख्नु नै युद्धविरामको प्रमुख शर्त भएको स्पष्ट पारेका छन्।

अबको कदम कूटनीतिक वार्तातर्फ केन्द्रित हुने संकेत देखिएको छ। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शेहबाज शरीफ ले अमेरिका र इरान दुबैलाई इस्लामाबादमा वार्ताका लागि निम्तो दिएका छन्। यसअघि पनि पाकिस्तानले नै दुई हप्ताको युद्धविराम प्रस्ताव अघि सारेको थियो, जसको उद्देश्य युद्धलाई केही समय रोकेर कूटनीतिक समाधान खोज्नु हो।

समग्रमा, युद्धविराम घोषणा भए पनि स्थलमा अझै आक्रमण जारी रहनु, फरक–फरक शक्तिहरूको संलग्नता र विश्वासको कमीका कारण अवस्था पूर्ण रूपमा स्थिर भइसकेको छैन। अबको वार्ता सफल हुन्छ कि पुनः युद्ध चर्किन्छ भन्ने कुरा यही केही दिनमै स्पष्ट हुने देखिन्छ।

अमेरिका र इरानबीचको तीव्र तनावबीच अहिले अस्थायी शान्तिको संकेत देखिएको छ, तर यो पूर्ण समाधानभन्दा बढी एक “अन्तराल” जस्तो देखिएको छ।

डोनाल्ड ट्रम्प ले आफ्नो सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिका र इरानबीच दीर्घकालीन शान्ति सम्झौतामा उल्लेख्य प्रगति भएको दाबी गर्दै दुई हप्ताको युद्धविराममा सहमति जनाएको बताएका छन्। यो निर्णय कूटनीतिक वार्तालाई अगाडि बढाउन समय दिनका लागि गरिएको बताइएको छ।

तर यो सहमति पूर्ण रूपमा सर्तमा आधारित छ। इरानले आफ्नो गतिविधि रोक्नुका साथै होर्मुज लाई अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि पूर्ण रूपमा खोल्नुपर्नेछ। इरानले जलडमरूमध्य खोल्ने संकेत दिएको भए पनि त्यसमा आफ्नो नियन्त्रण रहने दाबी समेत गरेको छ।

यो घटनाक्रम ट्रम्पले तोकेको कडा समयसीमाको ठीकअघि आएको हो। यदि सहमति नभएको भए इरानका ऊर्जा र यातायात संरचनामाथि व्यापक आक्रमण सुरु हुने चेतावनी दिइएको थियो। यही दबाबले इरानलाई वार्तामा ल्याएको हो कि होइन भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन।

अब दुवै पक्ष आगामी दुई हप्तासम्म वार्तामा केन्द्रित हुनेछन्। यसबीच बजारमा पनि सकारात्मक संकेत देखिएका छन्—तेलको मूल्य केही घटेको छ र अमेरिकी शेयर बजारमा सुधार आएको छ, जसले सम्भावित शान्तिप्रति आशावाद देखाउँछ।

तर सबै कुरा सहज छैन। ट्रम्पले दिएको “पूरै सभ्यता नष्ट हुने” जस्ता कडा अभिव्यक्तिहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा आलोचना पनि निम्त्याएको छ। अमेरिकाभित्रै पनि केही नेताहरूले यस्तो भाषा र रणनीतिमाथि प्रश्न उठाएका छन्।

अर्कोतर्फ, इरानको सैन्य क्षमता कमजोर बनेको भनिए पनि उसले क्षेत्रीय प्रभाव अझै कायम राखेको छ। परमाणु कार्यक्रम, आर्थिक प्रतिबन्ध, र क्षेत्रीय प्रभावजस्ता मुद्दाहरू अझै समाधान हुन बाँकी छन्।

यसैले, यो दुई हप्ताको युद्धविरामलाई अन्तिम समाधानभन्दा बढी “अस्थायी राहत” का रूपमा हेरिएको छ। अबको वार्ता सफल भए मात्रै दीर्घकालीन शान्ति सम्भव हुनेछ, अन्यथा स्थिति फेरि पहिलेभन्दा झन् जटिल बन्न सक्ने जोखिम कायमै छ।