तेहरानमा इजरायलको नयाँ आक्रमण

इजरायलको सेनाले इरानको राजधानी तेहरानमा सैन्य पूर्वाधारलाई लक्ष्य गर्दै नयाँ चरणको हवाई आक्रमण सुरु गरिएको घोषणा गरेको छ। इजरायली सेनाका अनुसार यी आक्रमणहरू मुख्यतः इरानका सैन्य संरचना र रणनीतिक सुविधाहरूलाई निशाना बनाएर गरिएको हो।

ट्रम्पको युद्ध अधिकार सीमित गर्ने प्रस्ताव अस्वीकृत

उता अमेरिकाको राजधानी वाशिङ्टन डीसीमा अमेरिकी सांसदहरूले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको युद्ध सम्बन्धी अधिकार सीमित गर्ने प्रस्ताव अस्वीकार गरेका छन्।

उक्त प्रस्ताव पारित भएको भए ट्रम्पले इरानविरुद्ध थप सैन्य कारबाही अघि बढाउन कांग्रेसको अनुमति लिनुपर्ने व्यवस्था लागू हुने थियो। तर प्रस्ताव अस्वीकृत भएपछि ट्रम्प प्रशासनलाई सैन्य निर्णयमा अझै स्वतन्त्रता प्राप्त भएको छ।

अमेरिकी पनडुब्बीद्वारा इरानी युद्धपोत डुबाइयो

यसअघि अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथले अमेरिकी पनडुब्बीले हिन्द महासागरमा इरानको युद्धपोत डुबाएको पुष्टि गरेका थिए। पेन्टागनले उक्त आक्रमणको भिडियो फुटेज पनि सार्वजनिक गरेको छ।

डुबेको जहाज IRIS Dena नामको इरानी युद्धपोत भएको बताइएको छ।

ठूलो मानवीय क्षति

रिपोर्ट अनुसार जहाजमा करिब १८० जना सैनिक र चालक दलका सदस्य सवार थिए।

• ३२ जनालाई जीवित उद्धार गरिएको

• हालसम्म ८० शव फेला परेको
  श्रीलंकाका अधिकारीहरूले बताएका छन्। बाँकी व्यक्तिहरूको खोजी अझै जारी रहेको छ।

तेहरानमा त्रास र खालीपन

यसैबीच इरानका नागरिकहरूले राजधानी तेहरान अहिले निकै सुनसान भएको बताएका छन्।

केही स्थानीय बासिन्दाहरूले अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमलाई भनेका छन् कि लगातारको युद्ध र आक्रमणका कारण शहरमा डर र अनिश्चितता बढेको छ।

अमेरिका–इरानबीच बढ्दो सैन्य तनावका बीच ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले पत्रकार सम्मेलन गर्दै अमेरिकी सैन्य अभियानका उद्देश्य र पछिल्ला घटनाक्रमबारे जानकारी दिएकी छन्। उनले अमेरिकी सरकारको रणनीति, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको निर्णय र युद्धको अवस्थाबारे विभिन्न प्रश्नहरूको जवाफ दिएकी थिइन्।

अमेरिकाको युद्ध उद्देश्य के ?

लेभिटका अनुसार अमेरिकाको मुख्य लक्ष्य इरानको शासन परिवर्तन गर्नु नभई केही विशेष सैन्य र सुरक्षा उद्देश्यहरू पूरा गर्नु हो। उनले भनिन्,

• इरानको बलिस्टिक मिसाइल कार्यक्रम नष्ट गर्ने,

• खाडी क्षेत्रमा रहेको इरानको नौसैनिक शक्ति समाप्त पार्ने,

• इरानसँग सम्बन्धित सशस्त्र समूह र प्रोक्सी नेटवर्क विघटन गर्ने,

• र इरानलाई परमाणु हतियार विकास गर्नबाट रोक्ने।

उनका अनुसार अहिलेको सैन्य कारबाहीको प्राथमिक उद्देश्य शासन परिवर्तन होइन।

ट्रम्पको निर्णय किन आयो ?

प्रेस सचिवले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि आक्रमण गर्ने निर्णय लिएको कारणबारे पनि खुलाइन्। उनका अनुसार अमेरिकी प्रशासनलाई इरानले अमेरिका वा उसका हितमाथि आक्रमण गर्ने तयारी गरिरहेको संकेत मिलेपछि ट्रम्पले सैन्य कारबाहीको आदेश दिएका थिए।

नागरिक लक्ष्यबारे विवाद

दक्षिण इरानमा रहेको एउटा बालिका प्राथमिक विद्यालयमा आक्रमण भएको भन्ने विषयमा सोधिएको प्रश्नमा लेभिटले अमेरिका त्यसमा संलग्न हुन सक्छ भन्ने सम्भावना पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरिनन्। तर उनले अमेरिकी सेनाले जानाजानी नागरिकलाई लक्ष्य बनाउँदैन भन्ने दाबी दोहोर्याइन्।

लामो युद्धका लागि पर्याप्त हतियार

लेभिटले अमेरिकासँग इरानविरुद्ध लामो समयसम्म युद्ध लड्न पर्याप्त हतियार र सैन्य क्षमता रहेको बताइन्। यसअघि ट्रम्पले सैन्य भण्डार अपेक्षाकृत कम भएको संकेत दिएका थिए, तर लेभिटका अनुसार अहिले अमेरिका पूर्ण रूपमा तयार छ।

उनले थप भनिन् कि केही घण्टाभित्र इरानको आकाशमा अमेरिकाको पूर्ण नियन्त्रण स्थापित हुने अपेक्षा गरिएको छ।

कुवेतमा मारिएका सैनिकप्रति सम्मान

इरानको प्रतिआक्रमणका क्रममा कुवेतमा ज्यान गुमाएका अमेरिकी सैनिकहरूको सम्मान कार्यक्रममा राष्ट्रपति ट्रम्प स्वयं सहभागी हुने योजना रहेको पनि लेभिटले बताइन्।

मिडियामाथि ट्रम्प प्रशासनको आलोचना

प्रेस सचिवले अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथले मिडियामाथि गरेको आलोचनाको पनि बचाउ गरिन्। उनका अनुसार केही सञ्चारमाध्यमहरूले ट्रम्प प्रशासनलाई नकारात्मक रूपमा प्रस्तुत गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

आजका अन्य प्रमुख घटनाहरू

तेहरानमा नयाँ आक्रमण

इजरायली सेनाले तेहरानका विभिन्न स्थानमा नयाँ चरणको हवाई आक्रमण सुरु गरेको घोषणा गरेको छ।

अमेरिकी राजनीतिमा मतभेद

अमेरिकी सिनेटका केही रिपब्लिकन सांसदहरूले ट्रम्पलाई इरानविरुद्ध थप सैन्य कारबाही गर्नबाट रोक्ने प्रस्तावलाई समर्थन गर्न तयार नभएको संकेत दिएका छन्। यसले अमेरिकी राजनीतिमा मतभेद देखिएको छ।

मध्यपूर्वमा फसेका अमेरिकी

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा फसेका अमेरिकी नागरिकका लागि सहायता फोन लाइनको सन्देश अद्यावधिक गरेको छ, ताकि उनीहरूलाई बाहिर निकाल्न सहज होस्।

इरान–कतारबीच फोन वार्ता

इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले कतारका प्रधानमन्त्री शेख मोहम्मद बिन अब्दुलरहमान अल थानीसँग फोनमा कुरा गर्दै कतारमा भएको मिसाइल आक्रमण “अमेरिकी हितलाई लक्षित” रहेको बताएका थिए। तर कतारले यो दाबीलाई पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ।

दक्षिण लेबनानबाट पलायन

दक्षिण लेबनानका बासिन्दाहरूले इजरायलले क्षेत्र खाली गर्न आदेश दिएपछि करिब १८ घण्टाको कठिन यात्रा गरेर बेरुततर्फ पलायन गर्नुपरेको बताएका छन्। यसले क्षेत्रको मानवीय संकट गम्भीर बन्दै गएको संकेत गरेको छ।

इजरायलले बुधबार नयाँ चरणको आक्रमण सुरु गर्दै इरानको राजधानी तेहरानका विभिन्न स्थानमा हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ। त्यससँगै इजरायली सेनाले लेबनानको बेरुतमा रहेको हिज्बुल्लाह समूहका संरचना र सैन्य पूर्वाधारहरूलाई पनि निशाना बनाइएको दाबी गरेको छ।

उता इरानले पनि प्रतिआक्रमण जारी राखेको छ। इरानसँग सम्बन्धित एक समाचार एजेन्सीका अनुसार बहराइनमा रहेको अमेजन कम्पनीको डेटा सेन्टरलाई लक्षित गरी ड्रोन आक्रमण गरिएको बताइएको छ।

ट्रम्पको सैन्य अधिकारबारे विवाद

यसबीच अमेरिकाको राजनीतिमा पनि युद्धसम्बन्धी बहस चर्किएको छ। अमेरिकी संसदमा प्रस्तुत गरिएको एउटा प्रस्तावमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानविरुद्ध भविष्यमा हुने सैन्य कारबाही अघि कांग्रेसको स्वीकृति लिनुपर्ने व्यवस्था गर्न खोजिएको थियो।

तर रिपब्लिकन सांसदहरूले उक्त प्रस्ताव अस्वीकार गरेका छन्, जसका कारण ट्रम्प प्रशासनले इरानविरुद्ध थप सैन्य कदम चाल्न अझै स्वतन्त्रता पाएको मानिएको छ।

यसअघि अमेरिकी संयुक्त सैन्य प्रमुखहरूको समितिका अध्यक्षले अमेरिकी सेनाले अब इरानको भित्री भागसम्म क्रमशः गहिरो आक्रमण सुरु गर्ने चेतावनी दिएका थिए।

कुवेतमा मारिएका अमेरिकी सैनिकको पहिचान

यसैबीच पेन्टागनले आइतबार कुवेतमा भएको ड्रोन आक्रमणमा ज्यान गुमाएका बाँकी दुई अमेरिकी सैनिकको पहिचान पनि सार्वजनिक गरेको छ।

उनीहरू अमेरिकी सेनाको “फर्स्ट थियटर सस्टेनमेन्ट कमाण्ड” लाई सहयोग गर्ने जिम्मेवारीमा कार्यरत रहेको जनाइएको छ।

अमेरिकी नौसेनाले अत्याधुनिक टार्पिडो प्रयोग गरेर इरानको एक युद्धपोत डुबाएको घटना विश्वभर चर्चा भएको छ। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले दिएको जानकारीअनुसार श्रीलंकाको दक्षिणी समुद्री क्षेत्रमा रातको समयमा गरिएको गोप्य पनडुब्बी कारबाहीमा यो आक्रमण गरिएको हो। दोस्रो विश्वयुद्धपछि पहिलो पटक यस प्रकारको टार्पिडो प्रयोग गरेर दुश्मनको जहाज डुबाइएको बताइएको छ।

पनडुब्बीबाट भएको घातक आक्रमण

अमेरिकी रक्षा सचिव पिट हेगसेथले पेन्टागनमा पत्रकार सम्मेलन गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय पानीमा रहेको इरानी युद्धपोतलाई अमेरिकी पनडुब्बीले लक्ष्य बनाएको पुष्टि गरेका छन्। उनका अनुसार अमेरिकी पनडुब्बीले अत्यन्तै शक्तिशाली मार्क–४८ एड्भान्स्ड क्यापाबिलिटी (ADCAP) टार्पिडो प्रयोग गरेको थियो।

यो टार्पिडो अमेरिकाको सबैभन्दा खतरनाक समुद्री हतियारमध्ये एक मानिन्छ। यसको विशेषता भनेको जहाजलाई सिधै ठोक्किनु होइन, बरु जहाजको तलपट्टि विस्फोट गराउनु हो। यस्तो विस्फोट हुँदा पानीभित्र ठूलो ग्यासको बुलबुला बन्ने र त्यसले जहाजको संरचना बीचबाट भाँचिदिन्छ। परिणामस्वरूप जहाज केही मिनेटमै डुब्न सक्छ।

सैन्य विश्लेषक थोमस शुगार्टका अनुसार उक्त टार्पिडोमा करिब ६५० पाउण्ड विस्फोटक शक्ति हुन्छ र यसको मूल्य झन्डै ४.२ मिलियन अमेरिकी डलर पर्छ।

केही मिनेटमै डुब्यो इरानी जहाज

रिपोर्ट अनुसार टार्पिडो इरानी जहाजको पछाडिको भागमुनि विस्फोट गराइएको थियो। त्यसपछि जहाज पानीमाथि उछिट्टिएको जस्तो भएर केही मिनेटभित्रै डुबेको बताइएको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूले यो कारबाहीलाई “शान्त तर घातक आक्रमण” भनेर वर्णन गरेका छन्।

इतिहासमा दुर्लभ घटना

विशेषज्ञहरूका अनुसार आणविक शक्तिचालित पनडुब्बीबाट टार्पिडो प्रहार गरेर ठूलो युद्धपोत डुबाइएको घटना इतिहासमै निकै दुर्लभ छ।

यसअघि सन् १९८२ को फकल्याण्ड युद्धमा बेलायती पनडुब्बी HMS Conqueror ले अर्जेन्टिनाको युद्धपोत General Belgrano डुबाएको घटना यससँग तुलना गरिएको छ।

लक्ष्य बनेको इरानी जहाज

डुबेको जहाज IRIS Dena नामको इरानको आधुनिक फ्रिगेट भएको बताइएको छ। यो इरानी नौसेनाको नयाँ युद्धपोतमध्ये एक थियो। जहाजमा

• सतहबाट आकाशमा प्रहार गर्ने मिसाइल

• जहाजविरुद्ध प्रयोग हुने मिसाइल

• टार्पिडो लन्चर
  जस्ता शक्तिशाली हतियार जडान गरिएको थियो।

श्रीलंकामा आपतकालीन सन्देश

श्रीलंकाका विदेशमन्त्री विजिथा हेराथका अनुसार स्थानीय समय अनुसार बिहान ५:०८ बजे इरानी जहाजबाट विस्फोट भएको भन्दै आपतकालीन सन्देश आएको थियो। त्यसपछि श्रीलंकाको तटरक्षक बलले उद्धार अभियान सञ्चालन गरेको बताइएको छ।

अमेरिकी शक्ति प्रदर्शन

अमेरिकी सैन्य विश्लेषकहरूले यो आक्रमणलाई इरानलाई स्पष्ट सन्देश दिने कदमका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

उनीहरूका अनुसार अमेरिकी पनडुब्बीहरू अत्यन्तै शान्त, तीव्र गतिका र अत्याधुनिक सेन्सर तथा हतियारले सुसज्जित हुन्छन्। त्यसैले समुद्रमा रहेका लक्ष्यहरूलाई पत्ता लगाएर नष्ट गर्नु उनीहरूका लागि ठूलो चुनौती नहुने बताइएको छ।