आफै राष्ट्रपति, आफ्नै कार्यकालमा निर्वाचन, पराजयपछि परिणाममाथि प्रश्न !

ट्रम्पको शैलीले रिपब्लिकन पार्टीलाई थप चुनौती, सन् २०२८ को राष्ट्रपति निर्वाचनमा कस्तो असर पर्ला ?

रिपब्लिकन नेताहरूले पनि सोच्ने बेला आएको छ : आरोप–प्रत्यारोप र बहानाबाजीभन्दा जनताको विश्वास जित्ने राजनीति आवश्यक !

वासिङ्टन डीसी, नोभेम्बर ८, २०२६। अमेरिकाको मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकन पार्टीले ठूलो पराजय बेहोर्दै प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैको नियन्त्रण गुमाएपछि राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले निर्वाचन परिणामको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाउने सामाजिक सञ्जालका पोस्टहरू साझा गर्न थालेका छन्। निर्वाचन परिणाम स्वीकार गर्न तयार रहेको घोषणा गरेको केही दिनमै राष्ट्रपति ट्रम्पको बदलिएको अभिव्यक्तिले अमेरिकी लोकतान्त्रिक अभ्यास, राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी र रिपब्लिकन पार्टीको भावी राजनीतिक दिशाबारे गम्भीर बहस जन्माएको छ।

नोभेम्बर ३ मा सम्पन्न मध्यावधि निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक पार्टीले दुवै सदनको नियन्त्रण हासिल गरेको छ। यस निर्वाचनले राष्ट्रपति ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालका बाँकी दुई वर्षमा शक्ति सन्तुलन परिवर्तन गर्ने निश्चित भएको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले शनिबार आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत टेक्साससहित विभिन्न राज्यमा डेमोक्र्याटिक उम्मेदवारहरूले प्राप्त गरेको मतसङ्ख्यामाथि शङ्का व्यक्त गरिएका पोस्टहरू पटकपटक साझा गरेका छन्।

विशेषगरी टेक्सासको गभर्नर निर्वाचनमा डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार जिना हिनोजोसाको जित र अप्रत्याशित मतवृद्धिबारे ट्रम्प समर्थकहरूले प्रश्न उठाएका छन्। ट्रम्पले साझा गरेको एउटा पोस्टमा हिनोजोसाले सन् २०२२ का डेमोक्र्याटिक उम्मेदवार बेटो ओ’रोर्कभन्दा करिब १७ लाख बढी मत प्राप्त गरेको दाबी गर्दै त्यसलाई अस्वाभाविक भनिएको छ।

त्यस्तै अर्को पोस्टमा देशभर डेमोक्र्याटहरूको मतसङ्ख्यामा ठूलो वृद्धि भएको उल्लेख गर्दै मतगणनाको विस्तृत छानबिन गर्नुपर्ने माग गरिएको छ। तर सार्वजनिक गरिएका यी दाबीहरूबाट निर्वाचनमा व्यापक धाँधली भएको कुनै ठोस प्रमाण स्थापित भएको छैन। ट्रम्पले पनि निर्वाचन परिणाम औपचारिक रूपमा अस्वीकार गरेको घोषणा गरेका छैनन्।

यसअघि निर्वाचनको रात ट्रम्पले परिणाम स्वीकार गर्न आफू पूर्ण रूपमा तयार रहेको बताएका थिए। उनले डेमोक्र्याटहरूलाई विजयको बधाई दिँदै देशको हितका लागि सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धतासमेत व्यक्त गरेका थिए।

तर यही घटनाक्रमले एउटा महत्त्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ। सत्ताको सर्वोच्च जिम्मेवारीमा रहेको व्यक्तिले निर्वाचन प्रक्रियामाथि सार्वजनिक रूपमा शङ्का उठाउँदा त्यसको राजनीतिक र संस्थागत प्रभाव कस्तो पर्छ?

अमेरिकामा निर्वाचन राष्ट्रपतिको प्रत्यक्ष नियन्त्रणमा रहेको एउटै केन्द्रीय निर्वाचन आयोगले सञ्चालन गर्ने व्यवस्था भने छैन। संघीय र राज्य कानुनअनुसार राज्य तथा स्थानीय निर्वाचन निकायहरूले मतदान, मतगणना र प्रमाणीकरणको जिम्मेवारी निर्वाह गर्छन्। त्यसैले कुनै राष्ट्रपतिले आफैँ निर्वाचन सञ्चालन गरेको भन्ने अर्थ कानुनी रूपमा सही हुँदैन। तर राष्ट्रपति देशको लोकतान्त्रिक संस्थाप्रति जनविश्वास कायम राख्ने महत्त्वपूर्ण सार्वजनिक पदमा रहने तथ्य उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।

निर्वाचनमा अनियमितता भएको आशङ्का छ भने त्यसको प्रमाणसहित सम्बन्धित निर्वाचन अधिकारी, न्यायालय र कानुनी प्रक्रियामार्फत छानबिन माग्न सकिन्छ। यो अधिकार रिपब्लिकन, डेमोक्र्याट वा अन्य जुनसुकै पक्षलाई समान रूपमा उपलब्ध छ। तर प्रमाण पुष्टि नभएका आरोपहरू बारम्बार सार्वजनिक गर्दा निर्वाचन प्रणालीप्रतिको जनविश्वास कमजोर हुन सक्ने चिन्ता पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ।

अर्कोतर्फ, यसपटकको पराजय केवल मतगणनाको विषयमा सीमित छैन। महँगी, जीवनयापनको बढ्दो लागत, आर्थिक असन्तुष्टि, इरान युद्ध र सरकारका विभिन्न नीतिप्रति मतदाताको असन्तुष्टि डेमोक्र्याटिक पार्टीको विजयसँग जोडिएका प्रमुख विषयका रूपमा चुनावपछिका रिपोर्टहरूमा उल्लेख गरिएको छ।

यस्तो अवस्थामा रिपब्लिकन पार्टीभित्र पनि निर्वाचन परिणामको गम्भीर समीक्षा, नेतृत्वको सार्वजनिक अभिव्यक्ति, मतदाताको बदलिँदो प्राथमिकता र आगामी राजनीतिक रणनीतिबारे बहस हुन सक्ने देखिन्छ।

पार्टी नेतृत्वका अगाडि एउटा आधारभूत प्रश्न खडा भएको छ : पराजयका कारणबारे मतदाताको सन्देशलाई प्राथमिकता दिने कि निर्वाचन प्रक्रियामाथि उठाइएका आशङ्काको प्रमाण खोज्ने? यी दुवै विषयमा जिम्मेवार र पारदर्शी ढंगले अघि बढ्नु राजनीतिक दल तथा लोकतान्त्रिक संस्थाहरूका लागि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

रिपब्लिकन पार्टीको भविष्यका सन्दर्भमा सन् २०२८ को राष्ट्रपति निर्वाचन पनि महत्त्वपूर्ण छ। अबको करिब दुई वर्षपछि हुने निर्वाचनमा अर्थतन्त्र, आप्रवासन, राष्ट्रिय सुरक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध, नेतृत्वको विश्वसनीयता र मतदातासँगको सम्बन्धजस्ता विषयहरू पुनः चुनावी बहसको केन्द्रमा रहनेछन्।

सन् २०२६ को मध्यावधि निर्वाचनमा रिपब्लिकनहरूले बेहोरेको पराजयलाई सन् २०२८ को राष्ट्रपति निर्वाचनको परिणामसँग सीधै जोडेर निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। तर अहिलेको निर्वाचनले पार्टीको संगठन, सन्देश र मतदाता गठबन्धनको पुनर्मूल्याङ्कन गर्नुपर्ने महत्त्वपूर्ण राजनीतिक परिस्थिति सिर्जना गरेको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्ना नीतिको बचाउ गर्ने, निर्वाचन परिणामबारे प्रश्न उठाउने र आवश्यक परे कानुनी छानबिन माग्ने अधिकार राख्छन्। त्यस्तै निर्वाचन अधिकारीहरूले पनि सार्वजनिक शङ्काको तथ्यपरक जवाफ दिनुपर्ने हुन्छ। तर यी सबै प्रक्रियामा राष्ट्रपति पदको संस्थागत जिम्मेवारी, प्रमाणको विश्वसनीयता र लोकतान्त्रिक मर्यादालाई केन्द्रमा राख्नु आवश्यक हुन्छ।

अन्ततः यो विषय ट्रम्प वा रिपब्लिकन पार्टीको हारजितमा मात्र सीमित छैन। अमेरिकाजस्तो लोकतान्त्रिक मुलुकमा निर्वाचनको विश्वसनीयता, जनताको निर्णयको सम्मान र राजनीतिक नेतृत्वको उत्तरदायित्वसँग जोडिएको विषय हो। चुनाव जित्दा जनताको निर्णय स्वीकार गर्ने र हार्दा त्यही निर्णयमाथि प्रमाणविना आशङ्का फैलाउने प्रवृत्ति जुनसुकै राजनीतिक दलबाट देखिए पनि त्यसले लोकतान्त्रिक विश्वासमाथि प्रश्न उठाउँछ।

अब रिपब्लिकन पार्टीभित्र कस्तो समीक्षा हुन्छ, राष्ट्रपति ट्रम्पले आगामी दिनमा कस्तो अभिव्यक्ति दिन्छन् र निर्वाचनबाट प्राप्त जनादेशअनुसार दुवै दलले कसरी काम गर्छन् भन्ने विषयले अमेरिकी राजनीतिक बहसको दिशा निर्धारण गर्नेछ।