सान फ्रान्सिस्कोमा धुमधामका साथ सुरु भयो ल्होछार, साताभर विविध कार्यक्रम

सान फ्रान्सिस्को, क्यालिफोर्निया (अमेरिका) । बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण पर्व ल्होछार अमेरिकाको क्यालिफोर्निया राज्यमा भव्य रूपमा मनाउन थालिएको छ। तामाङ को–अपरेसन सोसाइटी अफ क्यालिफोर्नियाले मञ्जुश्री संवत् २८६२ को सोनाम ल्होछार ता–ल्हो (घोडा वर्ष) लाई जनवरी १८ देखि साताव्यापी कार्यक्रममार्फत मनाइरहेको हो।

ल्होछारको पहिलो दिन माघ शुक्ल प्रतिपदाका अवसरमा क्यालिफोर्नियाको एल सोब्रान्तेस्थित तामाङ सामुदायिक केन्द्रमा दाज्र्यु फेर्ने तथा शुभकामना आदान–प्रदान गर्दै पर्वको औपचारिक सुरुआत गरिएको थियो। सोही दिन आयोजित पत्रकार सम्मेलनमार्फत सोसाइटीले ल्होछारको अवसरमा सञ्चालन गरिने सम्पूर्ण गतिविधिबारे जानकारी गराएको छ।

सोसाइटीका अध्यक्ष सुरज पाख्रिनका अनुसार जनवरी १९ देखि बे एरियाका विभिन्न स्थानमा तामाङ समुदायको घर–घरमा दाज्र्यु फेर्ने, पूजा–अर्चना गर्ने लगायतका कार्यक्रम निरन्तर चलिरहनेछन्। “गुम्बा तथा घरघरमा पूजा, सार्वजनिक स्थलमा दाज्र्यु गाड्ने, छो–प्रसाद वितरण गर्ने, शुभकामना साटासाट गर्ने, मान्यजनबाट टीका र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने, चेलीबेटी, इष्टमित्र तथा कुटुम्बसँग भेटघाट, सामूहिक भोज र सांस्कृतिक कार्यक्रम साताभर सञ्चालन हुन्छ,” अध्यक्ष पाख्रिनले बताउनुभयो।

जनवरी २४ मा बृहत् सांस्कृतिक साँझ

ल्होछारको अवसरमा सबै समुदायको सहभागितामा मनोरञ्जन प्रदान गर्ने उद्देश्यले जनवरी २४ मा विशेष सांस्कृतिक साँझ आयोजना गरिनेछ। आदिवासी जनजाति महासंघका पूर्व अध्यक्ष कुमार दोङले विदेशको भूमिमा सांस्कृतिक अस्तित्व र पहिचान जोगाउन यस्ता कार्यक्रम महत्वपूर्ण हुने बताउनुभयो।

कार्यक्रमका लागि विभिन्न प्रायोजक तथा टिकट बिक्रीमार्फत रकम संकलन भइरहेको छ। खर्च कटाएर करिब १ लाख २० हजार डलर बचत गर्ने लक्ष्य रहेको अध्यक्ष पाख्रिनले जानकारी दिनुभयो। उक्त रकम तामाङ सांस्कृतिक केन्द्रको ऋण तिर्न प्रयोग गरिनेछ। सोसाइटीले सन् २०२४ अप्रिल १० मा तामाङ सांस्कृतिक केन्द्रका लागि भवन तथा जग्गा खरिद गरिसकेको छ, र संकलित सम्पूर्ण रकम सोही केन्द्रको विकासका लागि खर्च गरिने जनाइएको छ।

सांस्कृतिक साँझका लागि नेपालबाट चर्चित गायक राजु लामा अमेरिका आउने तय भएको छ। ‘दि मंगोलियन हार्ट’ बाट परिचित लामासँगै गायक हेम वाइबा पनि सहभागी हुनेछन्। साथै सुपर मोडेल तथा डान्सर रश्मी तामाङको नृत्य प्रस्तुति र फिन्जो शेर्पाको डिजे रहने सांस्कृतिक संयोजक अबील तामाङले जानकारी दिनुभयो।

पत्रकार सम्मेलनमा अध्यक्ष सुरज पाख्रिन र कुमार दोङसँगै समाजसेवीहरू रेशम बल, संगम लामा र सानुकान्छी तामाङले कार्यक्रमका विभिन्न पक्षबारे जानकारी गराएका थिए।

करिब ४ हजार ५०० वर्षअघि सुरु भएको मानिने ल्होछार पर्व नेपालमा मात्र होइन, चीन, मंगोलिया, जापान, हङकङ, भियतनाम, लाओस, थाइल्याण्ड, ताइवान, मलेसिया, सिंगापुर, भारत लगायतका देशहरूमा पनि चन्द्र पात्रोका आधारमा मनाइन्छ। नेपालमा तामाङसहित ह्योल्मो, मनाङ्गे, हुम्ली, डाल्पो, ताप्केगोला, सिङ्सा, ताङबे, थकाली, जिरेल, खाम मगर, दुरा, भोटे, नेस्याङ्बा, शेर्पा र गुरुङ समुदायले ल्होछार मनाउने परम्परा छ।

‘ल्हो’ को अर्थ साल वा वर्ष र ‘छार’ को अर्थ नयाँ भन्ने हुन्छ। त्यसैले ल्होछारको अर्थ नयाँ वर्ष हो। १२ वर्षको एक चक्र रहने ल्हो प्रणालीमा १२ वटा पशुपन्छीका नामबाट वर्षको नामकरण गरिन्छ। प्रत्येक वर्ष ल्हो फेरिने दिनलाई तामाङ भाषामा ल्हो पोल्बा, ल्हो दोबा वा ल्होछार भनिन्छ।

(तस्वीर फाइल: तामाङ को–अपरेसन प्रेस मिट)