अन्तत मेक्सिकोले पनि अमेरिका सामु घुँडा टेकेको छ । भर्खरै अमेरिकी राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्प र मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शिनबाउम बिच फोन बार्ता भएको छ र मेक्सिकोले अमेरिका लाई लागु औसध रोक्न, अबैधानिक आप्रबासीको अमेरिका प्रबेश रोक्न सहयोग गर्ने, मेक्सिकोका १० हजार सेना मेक्सिको र संयुक्त राज्य अमेरिका बीचको सीमा क्षेत्रमा तुरुन्तै तैनाथ गर्न र अमेरिकालाई सहयोग गर्न सहमति जनाइन ।

भर्खरै अमेरिकी राष्ट्रपती डोनाल्ड ट्रम्पले उक्त कुराको पुस्टि गर्दै भनेका छन – “मैले मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया शिनबाउमसँग कुरा गरे। यो निकै मैत्रीपूर्ण वार्ता रह्यो, जसमा उनले मेक्सिको र संयुक्त राज्य अमेरिका बीचको सीमा क्षेत्रमा तुरुन्तै १०,००० मेक्सिकन सैनिकहरू तैनाथ गर्न सहमति जनाइन्। यी सैनिकहरू विशेष रूपमा हाम्रो देशमा लागु औसध फेन्टानाइल र अवैध आप्रवासनको प्रवाह रोक्नका लागि खटाइनेछन्।

हामीले आगामी ट्यारिफहरूलाई एक महिनाका लागि स्थगित गर्ने सहमति पनि गरेका छौँ। यस अवधिमा विदेशमन्त्री मार्को रुबियो, अर्थमन्त्री स्कट बेसन्ट, वाणिज्यमन्त्री हावर्ड लुटनिक तथा मेक्सिकोका उच्चस्तरीय प्रतिनिधिहरूको नेतृत्वमा वार्ता हुनेछ।

मैले यी वार्ताहरूमा राष्ट्रपति शिनबाउमसँगै सहभागिता जनाउने अपेक्षा राखेको छु, जसअन्तर्गत हाम्रा दुई देशबीच एउटा ‘सम्झौता’ हासिल गर्न प्रयास गरिनेछ।”

***

यता त्रास र भयका बिच बेइजिङले संयुक्त राज्य अमेरिकाविरुद्ध प्रतिक्रिया जनाउने चेतावनी दिएको छ, किनभने राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको १०% थप ट्यारिफ चीनमाथि लागू हुने अपेक्षा गरिएको छ, जुन मङ्गलबार प्रभावी हुनेछ।

ह्वाइट हाउसले शनिबार घोषणा गरेको थियो कि ट्रम्प प्रशासनले क्यानडा र मेक्सिकोबाट आयात गरिने सामानमा २५% थप ट्यारिफ र चीनबाट आयात गरिने सामानमा १०% थप ट्यारिफ लगाउँदैछ। यो कदम तीन देशलाई “अवैध आप्रवासन रोक्न र हाम्रो देशमा विषाक्त फेन्टानाइल तथा अन्य लागू पदार्थको ओसारपसार रोक्ने आफ्नो प्रतिबद्धताको लागि जवाफदेही बनाउन” लिइएको बताइएको छ।

विशेष गरी बेइजिङसँग सम्बन्धित विषयमा, ह्वाइट हाउसले भनेको छ कि चिनियाँ अधिकारीहरूले “परिचित आपराधिक समूहहरूलाई पूर्ववर्ती रसायनहरूको आपूर्ति रोक्न र अन्तरदेशीय आपराधिक संगठनहरूद्वारा गरिने अवैध धन शुद्धीकरण बन्द गर्न आवश्यक कदम चाल्न असफल भएका छन्।”

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले आइतबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै १०% ट्यारिफलाई “फेन्टानाइल मुद्दाको बहानामा लगाइएको” भन्दै आपत्ति जनाएका छन्।

“चीनले यस कदमलाई दृढतापूर्वक निन्दा गर्दछ र विरोध गर्छ, साथै आफ्ना वैध अधिकार र हितको रक्षा गर्न आवश्यक प्रतिकारात्मक कदमहरू चाल्नेछ,” विदेश मन्त्रालयले भनेको छ। “चीनको अडान दृढ र स्थिर छ। व्यापार र ट्यारिफ युद्धमा कुनै विजेता हुँदैन।”

प्रवक्ताले संयुक्त राज्य अमेरिकाले एकतर्फी रूपमा ट्यारिफ वृद्धि गर्नुले “विश्व व्यापार सङ्गठन (WTO) का नियमहरूको गम्भीर उल्लङ्घन गर्छ” र “यसले अमेरिकाका आन्तरिक समस्या समाधान गर्न सक्दैन, अझ महत्त्वपूर्ण कुरा, यसले कुनै पक्षलाई फाइदा पुर्‍याउँदैन, झन् त विश्वलाई त झन् हानि गर्छ” भन्ने तर्क गरे।

“चीन लागू पदार्थ नियन्त्रणको नीतिगत रूपमा मात्र नभई यसको कार्यान्वयनमा पनि संसारकै सबैभन्दा कठोर देशहरूमध्ये एक हो। फेन्टानाइल अमेरिकाको समस्या हो,” विदेश मन्त्रालयले आफ्नो अंग्रेजी विज्ञप्तिमा दाबी गरेको छ।

“मानवीय भावना र सद्भावको मर्मअनुसार, चीनले यस समस्यामा अमेरिकालाई समर्थन प्रदान गरेको छ। अमेरिकाको अनुरोधमा, चीनले सन् २०१९ मै फेन्टानाइलसँग सम्बन्धित पदार्थहरूलाई आधिकारिक रूपमा नियन्त्रण सूचीमा राख्ने निर्णय घोषणा गरिसकेको थियो। हामी यस कदम चाल्ने विश्वकै पहिलो देश हौं,” प्रवक्ताले थपे।

उनले भने, “चीनले लागू पदार्थ नियन्त्रणका सन्दर्भमा अमेरिकासँग व्यापक रूपमा सहकार्य गर्दै आएको छ, र अमेरिकाले आफ्नो फेन्टानाइल समस्यालाई वस्तुपरक र तर्कसंगत तरिकाले हेर्र्नुपर्छ, न कि अन्य देशहरूलाई मनपरी ट्यारिफ वृद्धि गरेर धम्की दिनुपर्छ।”

बेइजिङले तर्क गरेको छ कि “थप ट्यारिफहरू प्रभावकारी छैनन् र भविष्यमा दुई देशबीचको लागू पदार्थ नियन्त्रण सहकार्यलाई असर पार्नेछन्।”

यसै बिच पनामाका राष्ट्रपति जोस राउल मुलिनोले आइतबार घोषणा गरे कि उनले चीनसँगको एउटा प्रमुख विकास सम्झौता अन्त्य गर्ने प्रतिबद्धता गरेका छन्। यो निर्णय उनले अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोसँगको भेटपछि तथा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्रले आफ्नो महत्वपूर्ण नौवहन नहरको नियन्त्रण बेइजिङलाई सुम्पेको गुनासो व्यक्त गरेपछि गरेका हुन्।

राष्ट्रपति मुलिनोले प्रशान्त महासागर र क्यारिबियन समुद्रलाई जोड्ने ५१-माइल लामो जलमार्गमा पनामाको सार्वभौमसत्ता यथावत् रहने बताएका छन्। तर उनले चीनको बेल्ट एन्ड रोड ग्लोबल विकास पहलमा सामेल हुने २०१७ को सम्झौता नवीकरण नगर्ने स्पष्ट पारेका छन् र यसको सट्टा पनामा अमेरिकासँग नजिकिएर सहकार्य गर्ने बताएको छ।

“मलाई लाग्छ, यो भ्रमणले नयाँ सम्बन्धहरू निर्माण गर्ने ढोका खोल्छ… र पनामामा अमेरिकी लगानी यथासम्भव वृद्धि गर्ने प्रयास गर्न सक्छौं,” मुलिनोले रुबियोसँगको भेटपछि पत्रकारहरूलाई बताए।

रुबियो, जो यसअघि फ्लोरिडाका सिनेटर थिए, ट्रम्पले उनलाई अमेरिकाको शीर्ष कूटनीतिज्ञ नियुक्त गरेपछि विदेशमन्त्री बनेका हुन्। उनले आफ्नो टोली अमेरिकी एजेन्डालाई अघि बढाउन तयार रहेको बताए।

“मेरो नयाँ भूमिकामा विदेशमन्त्रीको रूपमा पहिलो पटक राजदूतावास भेटघाटको क्रममा अद्भुत @USEmbPAN टोलीसँग भेट्ने अवसर पाउँदा खुसी लाग्यो!” रुबियोले X मा लेखे। “राष्ट्रपति ट्रम्पको ‘अमेरिका फर्स्ट’ विदेश नीतिलाई प्रवर्द्धन गर्न उनीहरूको समर्पण र निरन्तर प्रयासको लागि आभारी छु।”

आफ्नो भ्रमणको क्रममा, रुबियोले X मा लेखे कि “संयुक्त राज्य अमेरिका चीनको कम्युनिस्ट पार्टीलाई पनामा नहर क्षेत्रमा प्रभावकारी र बढ्दो नियन्त्रण कायम राख्न अनुमति दिन सक्दैन, र दिने पनि छैन।”

राष्ट्रपति ट्रम्पले चीनले नहरमा नियन्त्रण जमाएको र अमेरिकी जहाजहरूलाई पनामाको जलडमरूमध्य पार गर्न छ-अङ्के शुल्क तिर्न बाध्य बनाएको गुनासो गर्दै आएका छन्। यो नहर संयुक्त राज्य अमेरिकाले निर्माण गरी १९१४ मा सम्पन्न गरेको थियो, तर कार्टर प्रशासनको समयमा पनामालाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।