वासिङ्टन डीसी, अमेरिका, नोभेम्बर १४, २०२६, शनिबार। अमेरिकाभर शुक्रबार उत्पन्न गम्भीर प्राविधिक समस्याका कारण ठप्प भएको हवाई यातायात शनिबार पुनः सञ्चालनमा आए पनि अवस्था अझै पूर्ण रूपमा सामान्य हुन सकेको छैन। हजारौँ उडान रद्द तथा ढिलाइ हुँदा देशभरका विमानस्थलमा यात्रुहरू प्रभावित भएका छन्।

शनिबार दिउँसो १ बजेसम्मको पछिल्लो उपलब्ध तथ्यांकअनुसार अमेरिकामा आज मात्रै ५ हजारभन्दा बढी उडान रद्द भएका छन् भने १४ हजार ६ सयभन्दा बढी उडान ढिलाइ भएका छन्। उडानसम्बन्धी विवरण सार्वजनिक गर्ने फ्लाइटअवेयरले उक्त तथ्यांक दिएको हो। शुक्रबार ९ हजारभन्दा बढी उडान रद्द भएका थिए। यसरी दुई दिनमा मात्रै १४ हजारभन्दा बढी उडान रद्द भएका छन्।

अमेरिकी संघीय उड्डयन प्रशासन (एफएए) का प्रमुख ब्रायन बेडफोर्डले शनिबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा अवस्था क्रमशः सुधार भइरहेको र आइतबार साँझसम्म अधिकांश उडान तालिका सामान्य अवस्थामा फर्किने अपेक्षा गरिएको बताएका छन्। यद्यपि, विमान र चालक दल निर्धारित स्थानमा पुग्न नसकेका कारण थप केही समय अवरोध कायम रहन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।

शुक्रबार अपराह्न करिब ४ बजेदेखि अमेरिकाभर लागू गरिएको देशव्यापी उडान प्रतिबन्ध चार घण्टाभन्दा बढी समयपछि साँझ ८ बजेर १५ मिनेटमा हटाइएको थियो। हवाई ट्राफिक नियन्त्रण केन्द्रहरूको सञ्चार तथा राडार प्रणालीमा समस्या देखिएपछि सुरक्षाका लागि एफएएले सबै विमानस्थलबाट हुने नयाँ उडान रोकेको थियो। त्यसबेला आकाशमा रहेका करिब ३ हजार ५ सय विमानलाई सुरक्षित अवतरण गराइएको थियो।

प्रारम्भिक अनुसन्धानअनुसार हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीका पुराना तामाका तार हटाएर फाइबर अप्टिक प्रविधि जडान गर्ने क्रममा एउटा नेटवर्क राउटरमा समस्या देखिएको थियो। अत्यधिक सञ्चार दबाबका कारण अन्य उपकरणसमेत प्रभावित भएपछि देशव्यापी समस्या उत्पन्न भएको अधिकारीहरूको भनाइ छ। ठेकेदार कम्पनी एलथ्रीह्यारिसको प्राविधिक कामका क्रममा समस्या देखिए पनि वास्तविक कारणबारे अनुसन्धान जारी छ। हालसम्म साइबर आक्रमण वा विदेशी हस्तक्षेपको प्रमाण फेला परेको छैन।

अमेरिकी यातायातमन्त्री सिन डफीले दशकौँ पुरानो हवाई नियन्त्रण प्रणाली तत्काल आधुनिकीकरण गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै व्यापक सुधारका लागि अमेरिकी कंग्रेससँग करिब ५० अर्ब डलर बजेट उपलब्ध गराउन आग्रह गरेका छन्। उनले पुराना सञ्चार उपकरण, राडार, नियन्त्रण टावर र प्रविधि प्रतिस्थापन नगरे भविष्यमा पनि यस्ता समस्या दोहोरिन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

शनिबार वासिङ्टन डीसीस्थित रोनाल्ड रेगन राष्ट्रिय विमानस्थललगायत केही विमानस्थलमा उडान सञ्चालन उल्लेखनीय रूपमा सुधार भएको छ। तर अमेरिकन एयरलाइन्स, डेल्टा, युनाइटेड, जेटब्लुलगायत प्रमुख विमान कम्पनीहरूले उडान तालिका मिलाउने काम जारी राखेका छन्।

यसैबीच, प्रभावित यात्रुहरूलाई विमानस्थल जानुअघि आफ्नो उडानको अवस्था जाँच गर्न, आवश्यक परे पुनः टिकट बुक गर्न र रद्द भएका उडानको रकम फिर्तासम्बन्धी सुविधा लिन सम्बन्धित एयरलाइन्ससँग सम्पर्क गर्न आग्रह गरिएको छ।

समग्रमा अमेरिकाको हवाई यातायात पुनः सञ्चालनमा आएको छ, विमानहरू सुरक्षित रूपमा उडिरहेका छन्, तर हजारौँ उडान रद्द र ढिलाइ भइरहेकाले अवस्था अझै पूर्ण सामान्य छैन। आइतबार नोभेम्बर १५ सम्म धेरैजसो उडान तालिका सामान्य बनाउने लक्ष्यसहित अमेरिकी उड्डयन अधिकारी र विमान कम्पनीहरू सक्रिय छन्।