काठमाडौं, कात्तिक १७, २०८३। सरकारी स्वामित्वमा आउनुपर्ने बहुमूल्य जग्गा कानुनविपरीत सट्टापट्टा गरी निजी स्वामित्वमा पुर्याएको आरोपमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपाल, नेपाली कांग्रेसका नेता तथा पूर्वमन्त्री डा. मिनेन्द्र रिजालसहित ९७ जनाविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको छ।
मोरङको विराटनगरस्थित रिजाल क्यानिङ एन्ड कम्पनीको नाममा रहेको हदबन्दी छुटको जग्गा गैरकानुनी रूपमा सट्टापट्टा गर्न अनुमति दिएर राज्यलाई ठूलो आर्थिक नोक्सानी पुर्याएको अख्तियारको आरोप छ। आयोगले ७३ करोड ४९ लाख ५६ हजार रुपैयाँ बिगो मागदाबी गर्दै कानुनबमोजिम कारबाही तथा बिगो असुलउपरको माग गरेको छ।
रिजाल क्यानिङ एन्ड कम्पनीले २०३२ सालमा फलफूल खेती तथा उद्योग सञ्चालन गर्ने सर्तमा कानुनी हदबन्दीभन्दा बढी जग्गा राख्ने सुविधा पाएको थियो। तत्कालीन सरकारले उद्योग सञ्चालन भइरहेसम्म मात्र उक्त छुट कायम रहने व्यवस्था गरेको थियो। तर कम्पनीले निर्धारित सर्तअनुसार जग्गा प्रयोग नगरेको पाइएपछि २०४८ सालमा गठित उच्चस्तरीय छानबिन समितिले जग्गा जफत गर्न सिफारिस गरेको थियो। त्यसैका आधारमा सरकारले २०४८ चैत २३ गते जग्गा जफत गर्ने निर्णयसमेत गरेको थियो।
सरकारीकरण हुनुपर्ने त्यही जग्गा पछि सट्टापट्टाका नाममा निजी स्वामित्वमा पुर्याइएको अख्तियारको निष्कर्ष छ।
२०६६ सालमा तत्कालीन प्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालको नेतृत्वमा रहेको सरकारले उक्त जग्गा सट्टापट्टाको प्रक्रिया अघि बढाएको थियो। तत्कालीन मन्त्री डा. मिनेन्द्र रिजाल संयोजक रहेको मन्त्रिपरिषद्को सामाजिक समितिले प्रस्तावमा भूमिका खेलेको थियो। त्यसपछि २०६६ मंसिर १६ गते मन्त्रिपरिषद्ले सट्टापट्टाको अनुमति दिने निर्णय गरेको थियो।
अख्तियारका अनुसार मन्त्री रिजालको नातेदार पक्षसँग सम्बन्धित कम्पनीलाई लाभ पुग्ने गरी निर्णय प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो। यसले सार्वजनिक पदको दुरुपयोगसँगै स्वार्थको द्वन्द्वसमेत उत्पन्न गरेको आयोगको आरोप छ। तत्कालीन प्रधानमन्त्री नेपाललाई समेत यसबारे जानकारी रहेको अख्तियारको दाबी छ।
अनुसन्धानअनुसार कम्पनीले मोरङको बनिगामा क्षेत्रमा खोला किनार, खाल्डाखुल्डी र कच्ची बाटो भएको कम मूल्यको जग्गा १२ लाख ८५ हजार रुपैयाँमा खरिद गरेको थियो। त्यसपछि हदबन्दी छुटमा प्राप्त विराटनगरको बहुमूल्य जग्गा सट्टापट्टाको प्रक्रियामार्फत बिक्री गरिएको थियो। उक्त जग्गा ८ करोड ३८ लाख ६२ हजार ५०० रुपैयाँमा बिक्री भएको अख्तियारको दाबी छ।
आयोगले जग्गाको मूल्यांकन तथा सरकारी सम्पत्तिमा पुगेको कथित हानिनोक्सानीका आधारमा ७३ करोड ४९ लाख ५६ हजार रुपैयाँ बिगो कायम गरेको हो।
मुद्दामा पूर्वप्रधानमन्त्री नेपाल र पूर्वमन्त्री रिजालसँगै तत्कालीन भूमिसुधार सचिव छविराज पन्त, सहसचिव रमेशचन्द्र अधिकारी, मालपोत विभागका तत्कालीन महानिर्देशक राजेन्द्रप्रसाद लौडारी तथा विभिन्न मन्त्रालय र कार्यालयका कर्मचारीलाई प्रतिवादी बनाइएको छ।
रिजाल क्यानिङ एन्ड कम्पनीका सञ्चालकहरू कुलचन्द्र रिजाल, राजेन्द्रप्रसाद रिजाल, जनक रिजाल, देवेन्द्र रिजाल, बद्रीप्रसाद रिजाल र पशुपति रिजालमाथि पनि भ्रष्टाचारमा संलग्न भएको आरोप लगाइएको छ। दिवंगत भइसकेका केही तत्कालीन पदाधिकारीका कानुनी हकवालालाई बिगो असुल गर्ने प्रयोजनका लागि प्रतिवादी बनाइएको छ। विवादित जग्गा पछि खरिद गरी स्वामित्वमा राखेका व्यक्तिहरूलाई समेत जग्गा जफत गर्ने प्रयोजनका लागि मुद्दामा समावेश गरिएको छ।
पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालविरुद्ध अख्तियारले दायर गरेको यो दोस्रो भ्रष्टाचार मुद्दा हो। यसअघि २०८२ जेठमा पतञ्जली योगपीठलाई हदबन्दी छुटमा दिइएको जग्गा सट्टापट्टा गर्न अनुमति दिँदा भ्रष्टाचार भएको आरोपमा उनीविरुद्ध मुद्दा दायर भएको थियो। उक्त मुद्दा विशेष अदालतमा विचाराधीन छ।
यसरी नेपाल प्रधानमन्त्री हुँदा भएका दुई फरक जग्गा सट्टापट्टासम्बन्धी निर्णय भ्रष्टाचार मुद्दाको विषय बनेका छन्।
यस प्रकरणले सरकारी सम्पत्ति संरक्षण, सार्वजनिक पदाधिकारीको जवाफदेहिता, मन्त्रिपरिषद्को निर्णय प्रक्रिया तथा राजनीतिक नेतृत्वको कानुनी जिम्मेवारीमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। विशेषगरी सरकारले जफत गर्ने निर्णय गरिसकेको जग्गा पुनः निजी कम्पनीको हितमा सट्टापट्टा गर्न मिल्ने वा नमिल्ने भन्ने विषय मुद्दाको मुख्य कानुनी विवाद बनेको छ।
अख्तियारले राजनीतिक नेतृत्व, सरकारी अधिकारी र निजी कम्पनीका सञ्चालकबीच मिलेमतो भएको दाबी गरे पनि त्यसको अन्तिम न्यायिक निरूपण विशेष अदालतबाट हुनेछ। मुद्दा दायर हुँदैमा आरोपितहरू दोषी प्रमाणित भएका हुँदैनन्।
तर, राज्यको स्वामित्वमा आउनुपर्ने बहुमूल्य सम्पत्ति राजनीतिक र प्रशासनिक निर्णयमार्फत निजी लाभमा प्रयोग भएको भन्ने आरोपले नेपालको सुशासन, पारदर्शिता, सरकारी सम्पत्तिको संरक्षण र भ्रष्टाचार नियन्त्रण प्रणालीमाथि फेरि गम्भीर बहस सिर्जना गरेको छ।
प्रतिक्रिया